Độc đáo tục cúng họ vào ngày 30 tết của đồng bào Mông

Thứ Năm, 15/02/2018, 12:07 [GMT+7]
.

Ngày Tết, bà con người Mông trên đỉnh Huồi Cọ, xã Nhôn Mai, huyện Tương Dương thường tổ chức một phong tục rất độc đáo mang đậm bản sắc dân tộc. Đó là lễ cúng họ cho cả bản. Đây là một nghi lễ tín ngưỡng của đồng bào Mông được tổ chức nhằm cầu xin thần linh phù hộ cho các thành viên trong dòng họ và bản làng, một vụ mùa tươi tốt, chăn nuôi phát triển, gia đình nào cũng có thu nhập cao, cuộc sống ấm no, hạnh phúc…

Từ sáng sớm ngày 30 tết, thanh niên trai tráng trong dòng họ Và rủ nhau vào rừng chặt 2 cây Pò già cao khoảng 1,5-2 mét, rồi đem về đào hố dựng 2 bên ngay tại sân trung tâm của bản. Theo tục lệ, đến 15h chiều, cả bản sẽ tập trung lại nơi dựng cây nêu và bắt đầu làm lễ cúng.

Từ sáng sớm, thanh niên trong dòng họ Và đã vào rừng chặt 2 cây Pò già dựng nơi sân trung tâm của bản
Từ sáng sớm, thanh niên trong dòng họ Và đã vào rừng chặt 2 cây Pò già dựng nơi sân trung tâm của bản

Lúc này, mỗi gia đình trong dòng họ sẽ mang tới một bó lá tre, gom lại thành một bó to gọi là “ lữ su”đưa cho thầy mo. Thầy mo phải là già làng có uy tín của bản hoặc trưởng dòng tộc, trong tay cầm một con gà trống đang sống và một bó “lữ su”, miệng đọc lời cúng, còn tay sẽ quay con gà và bó lá tre theo vòng tròn.

lấy cỏ tranh tết thành sợi dây dài vắt từ cây này sang cây kia, ở giữa có những vòng cỏ tranh được tết tròn tượng trưng cho sự may mắn, tốt đẹp.
Bà con lấy cỏ tranh tết thành sợi dây dài vắt từ cây này sang cây kia, ở giữa có những vòng cỏ tranh được tết tròn tượng trưng cho sự may mắn, tốt đẹp.

“Đây là sự kiện quan trọng nhất trong năm của đồng bào Mông chúng tôi, chỉ tổ chức mỗi năm 1 lần vào dịp tết. Trong ngày tết, chúng tôi phải tổ chức cúng họ cho cả bản để cầu mong cho mọi người, mọi gia đình được mạnh khỏe trong năm mới, con cháu học hành giỏi giang, gia đình nào cũng gặp may mắn, cuộc sống no đủ sung túc” Già làng Và Chư Xênh cho biết.

Trong lúc đó, người dân cả bản sẽ đi quanh cây nêu cho đến khi thầy cúng đọc xong bài cúng.
Người dân cả bản sẽ đi vòng quanh cây nêu cho đến khi thầy cúng đọc xong bài cúng.

Việc thầy mo quay con gà sống và bó lữ su theo vòng tròn có ý nghĩa xua đuổi sự đen đủi của năm cũ và cầu mong cho cả dòng họ sẽ đón một năm mới tốt lành, làm ăn, buôn bán theo ý muốn của từng người. Khi đọc hết lời cúng, thầy mo ném con gà và bó lữ su qua dây cỏ tranh, nếu con gà vẫn còn sống, khỏe mạnh thì lời cúng sẽ hiệu nghiệm.

Lễ cúng họ diễn ra từ lúc 3 h chiều ngày ba mươi Tết, nhưng sương mù đã giăng kín bản làng
Lễ cúng họ diễn ra từ lúc 3 h chiều ngày ba mươi Tết, nhưng sương mù đã giăng kín bản làng

Ở xã Nhôn Mai, hiện nay dân tộc Mông là một trong những dân tộc giữ được bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc mình, trong đó có Lễ cúng họ. Đây là một nghi lễ tín ngưỡng của đồng bào được lưu truyền từ xa xưa cho đến ngày nay, như là một hình thức cảm ơn thổ địa, thổ công một năm qua đã phù hộ cho mùa màng, gia súc, gia cầm, con người khỏe mạnh…Bà Già Y Nênh phấn khởi nói: đón ngày tết cổ truyền của dân tộc mông chúng tôi, bản đã tổ chức lễ cúng họ để cầu mong sức khỏe, may mắn cho cả bản. Chúng tôi rất phấn khởi, tin rằng trong năm mới bản chúng tôi sẽ gặp được nhiều cái may may mắn".

Kết thúc lễ cúng họ, mọi người ai về nhà nấy và lựa chọn con gà trống đẹp nhất, sau khi khấn vái thần linh rồi đem mổ.
Kết thúc lễ cúng họ, mọi người ai về nhà nấy và lựa chọn con gà trống đẹp nhất, sau khi khấn vái thần linh rồi đem mổ.

Kết thúc lễ cúng họ, mọi người ai về nhà nấy và lựa chọn con gà trống đẹp nhất, sau khi khấn vái thần linh rồi đem mổ. Gia chủ sẽ nhổ lấy 3 chòm lông ở cổ của con gà chấm tiết rồi dán lên tấm xử ca- được xem như bàn thờ của đồng bào Mông. Điều này mang ý nghĩa bảo vệ cho mọi người đặc biệt là trẻ em trong nhà tránh được tai ương, bệnh tật.

Gia chủ sẽ nhổ lấy 3 chòm lông ở cổ của con gà chấm tiết rồi dán lên tấm xử ca
Gia chủ sẽ nhổ lấy 3 chòm lông ở cổ của con gà chấm tiết rồi dán lên tấm xử ca

Nghi lễ cúng dòng họ của đồng bào Mông đã góp phần giáo dục con cháu trong dòng họ phải luôn lưu giữ truyền thống mà tổ tiên, ông bà, cha mẹ đã để lại. Đồng thời, góp phần làm cho các thành viên trong dòng họ đoàn kết, gắn bó, gần gũi chia sẻ giúp đỡ nhau trong cuộc sống.

Việc thầy mo quay con gà sống và bó lữ su theo vòng tròn có ý nghĩa xua đuổi sự đen đủi của năm cũ và cầu mong cho cả dòng họ sẽ đón một năm mới tốt lành, làm ăn, buôn bán theo ý muốn của từng người. Khi đọc hết lời cúng, thầy mo ném con gà và bó lữ su qua dây cỏ tranh, nếu con gà vẫn còn sống, khỏe mạnh thì lời cúng sẽ hiệu nghiệm.

Hiến Chương

.
Bình luận (0)
.
.