Sắp xếp trường học: Không chỉ là chuyện giảm đầu mối

Từ “giảm trường” đến thay đổi cách quản trị

Những ngày này, tại Trường Mầm non Nghi Long, công tác chuẩn bị cho năm học mới được triển khai song song với việc rà soát cơ sở vật chất, đội ngũ và các phương án tổ chức lại mạng lưới trường học. Với các nhà trường, sắp xếp không đơn thuần là sự thay đổi về tên gọi hay số lượng đầu mối, mà kéo theo yêu cầu thay đổi cách vận hành.

Cô giáo Trần Thị Thu Hiền - Hiệu trưởng Trường Mầm non Nghi Long nhìn nhận: Điểm thay đổi lớn nhất sau sắp xếp nằm ở bộ máy quản lý. Người đứng đầu phải có cái nhìn tổng thể, đồng thời phân công, phân quyền cho các phó hiệu trưởng phù hợp với từng nhiệm vụ.

Trường Mầm non Nghi Long chuẩn bị các điều kiện đón chào năm học mới 2026-2027 (Ảnh : Thanh Hà)

Đó cũng là yêu cầu đang được đặt ra cho các địa phương khi triển khai phương án sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới trường học. Tại xã Trung Lập hiện có 12 trường học ở 3 cấp học. Theo đề án, địa phương sẽ giảm 6 trường học. Việc giảm một nửa số đầu mối được kỳ vọng không chỉ giúp tinh gọn tổ chức bộ máy mà còn tạo điều kiện để địa phương tổ chức lại hoạt động quản trị giáo dục theo hướng hiệu quả hơn.

Đại diện lãnh đạo xã cho biết: Cùng với việc giảm đầu mối, việc lựa chọn, bố trí cán bộ quản lý sẽ được rà soát theo các tiêu chí, tiêu chuẩn của ngành Giáo dục. Trong đó, chú trọng những nhân sự có năng lực, khả năng quy tụ tập thể và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong mô hình mới.

Với xã miền núi Nga My địa bàn rộng, địa hình đi lại phức tạp, có những điểm trường cách điểm trường chính trên 20 km, điểm gần nhất cũng 7-8km. Thế nên, sau khi thực hiện sắp xếp chắc chắn sẽ có nhiều điểm lẻ .

Tiết học tại Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Nga My. Ảnh tư liệu

Bài toán nhân sự

Hiện nay, các địa phương ở Nghệ An đã hoàn thành phương án sắp xếp trình Sở Giáo dục và Đào tạo. Theo đó, toàn tỉnh dự kiến giảm khoảng 47% đầu mối cơ sở giáo dục công lập và có khoảng 1.100 cán bộ quản lý của hơn 600 trường học sẽ có sự thay đổi về vị trí công tác.

Quy mô trường lớn hơn có thể tạo điều kiện để tập trung nguồn lực đầu tư, điều phối đội ngũ, đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách hành chính. Thế nhưng nếu không có phương án quản trị phù hợp, khoảng cách về địa lý, điều kiện cơ sở vật chất hay nhân lực giữa các điểm trường cũng có thể trở thành thách thức đối với chất lượng giáo dục. Bởi vậy, yêu cầu quan trọng nhất sau sắp xếp phải bảo đảm học sinh được học tập ổn định, không bị gián đoạn; giáo viên được bố trí phù hợp; cơ sở vật chất được khai thác hiệu quả và bộ máy quản lý thực sự phát huy năng lực.

Hiện nay, phương án sắp xếp đã được các địa phương triển khai theo đúng chỉ đạo của Sở GD&ĐT và phù hợp với thực tiễn của từng địa phương. Như ở xã Trung Lộc, theo tính toán, sau sắp xếp, số lượng cán bộ quản lý sẽ giảm đáng kể. Từ 12 hiệu trưởng còn 6 hiệu trưởng; 18 hiệu phó cũng phải được rà soát, bố trí lại. Những cán bộ còn tuổi công tác sẽ được xem xét, động viên để đảm nhận những vị trí phù hợp như tổ trưởng chuyên môn hoặc giáo viên.

Cùng với đó là bài toán thiếu giáo viên vẫn đang hiện hữu. Địa phương phải rà soát tổng thể để có phương án bảo đảm sự cân đối giữa các trường sau sắp xếp.

Toàn cảnh trụ sở UBND xã Trung Lộc. Ảnh: Thanh Hà

Còn xã Nghi Lộc theo đề án sẽ sắp xếp từ 15 trường còn 8 trường, giảm 47%. Tại Trường THCS Nghi Vạn, năm học 2026-2027 tới đây có hơn 700 học sinh. Hiện nay , trường vẫn còn thiếu 3 giáo viên để tổ chức dạy học 2 buổi/ngày. Thế nên nhà trường kỳ vọng việc sắp xếp sẽ tạo thêm dư địa để điều phối giáo viên, từng bước khắc phục tình trạng thiếu giáo viên cục bộ.

Thầy giáo Trần Thái Phúc - Hiệu trưởng Trường THCS Nghi Vạn cho rằng: “Thay đổi lớn nhất ở đây chính là công tác quản trị, việc quản trị bây giờ sẽ đòi hỏi vai trò rộng hơn và toàn diện hơn. Điều đáng chú ý là việc sắp xếp không làm thay đổi quy mô lớp học và đội ngũ giáo viên. Học sinh vẫn học tại các điểm trường hiện có, bảo đảm hoạt động dạy học không bị xáo trộn.

Trường THCS Nghi Vạn kiểm tra cơ sở vật chất trước thềm năm học mới. Ảnh: Thanh Hà

Bố trí đúng người, đảm bảo bộ máy vận hành tốt

Tại cuộc họp trực tuyến của UBND tỉnh để nghe và cho ý kiến Phương án sắp xếp các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp công lập, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Văn Thành nhấn mạnh: Trong quá trình thực hiện, cần phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương; hướng dẫn thực hiện công tác cán bộ đúng quy định, bảo đảm chặt chẽ về pháp lý, hạn chế phát sinh khiếu nại, khiếu kiện trong quá trình sắp xếp.

Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải cũng khẳng định: Quá trình thực hiện phải bảo đảm khách quan, dân chủ, công khai, minh bạch. Việc lựa chọn cán bộ quản lý phải dựa trên các tiêu chí rõ ràng về phẩm chất, năng lực chuyên môn, năng lực quản lý, uy tín và khả năng quy tụ tập thể; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng cục bộ, ưu ái hay tiêu cực. Cấp ủy, chính quyền địa phương phải bàn bạc kỹ lưỡng, chịu trách nhiệm trước quyết định của mình. Trường hợp để xảy ra tiêu cực, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền phải chịu trách nhiệm trước tiên.

Thực tế cho thấy, nếu giảm đầu mối là phần dễ nhìn thấy nhất của quá trình sắp xếp, còn bố trí con người lại là khâu quyết định hiệu quả của mô hình mới. Tuy nhiên, việc sắp xếp lại nhân sự là vấn đề không dễ, bởi đằng sau việc thay đổi vị trí công tác là tâm tư của cả đội ngũ. Ông Đậu Khắc Thân - Phó Chủ tịch UBND xã Trung Lộc cho biết: Địa phương rà soát cán bộ quản lý trước hết theo các tiêu chí của Sở Giáo dục và Đào tạo, sau đó căn cứ điều kiện cụ thể để lựa chọn nhân sự. Người được bố trí phải có năng lực nổi trội trong công tác quản lý, có khả năng quy tụ tập thể và sau sắp xếp phải phát huy được hiệu quả, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Còn thầy Kha Văn Thông - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Nga My cho biết: Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên đã chuẩn bị tâm thế để thực hiện chủ trương chung. Công tác quản lý sau sắp xếp phải bao quát hơn rất nhiều khi trường có nhiều điểm trường, các phân hiệu khác nhau”.

Quang cảnh Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Nga My.

Là tỉnh có địa bàn rộng, nhiều trường học nằm ở vùng miền núi khó khăn, địa hình chia cắt, quy mô trường lớp còn nhỏ lẻ, trong khi đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất chưa đồng đều, Nghệ An đứng trước yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại mạng lưới trường học theo hướng tinh gọn, hiệu quả.

Điều quan trọng là sau sắp xếp, việc dạy và học phải được duy trì ổn định, chất lượng giáo dục được nâng lên và quyền học tập của học sinh được bảo đảm. Muốn vậy, khâu then chốt vẫn là bố trí đúng người, đúng vị trí, lựa chọn đội ngũ cán bộ quản lý có đủ năng lực, phẩm chất, để bộ máy mới không chỉ gọn hơn mà thực sự vận hành hiệu quả hơn.