Người dân cần cẩn trọng trước "ma trận" giống cây ăn quả

“Ma trận” cây giống

Dạo một vòng trên các tuyến đường chính ở nhiều địa phương trong tỉnh, đặc biệt tại các phiên chợ quê, không khó bắt gặp những điểm bán giống cây ăn quả được bày bán khá tràn lan. Từ cam, bưởi, chanh đến ổi, mít, hồng, xoài… đều được giới thiệu là giống tốt, năng suất cao. Thế nhưng, người mua hầu như không có căn cứ để kiểm chứng nguồn gốc, chất lượng, trong khi người bán cũng không đưa ra cam kết rõ ràng.

Khu vực bán giống cây ăn quả tại chợ Dinh. Ảnh: X.H

Chợ Dinh ở xã Yên Thành mỗi tháng họp 3 phiên vào các ngày 9, 19 và 29, thu hút đông người bán từ nhiều địa phương và lượng khách mua sắm khá lớn. Trong hàng nghìn mặt hàng được bày bán, khu vực dành cho giống cây ăn quả rộng hàng trăm mét vuông, luôn nhộn nhịp với trăm người bán và nhiều người chọn mua. Tại đây có đủ loại giống cây ăn quả như ổi, xoài, khế, cau, vải… với nhiều mức giá khác nhau.

Đáng chú ý, phần lớn các giao dịch diễn ra khá đơn giản, người mua chủ yếu lựa chọn theo hình dáng, giá cả và nhu cầu, ưng ý thì xuống tiền.

Ông Trần Văn Đồng ở xã Quang Đồng cho biết, gia đình đang có nhu cầu trồng khoảng 15 cây ổi Đài Loan nên tìm đến chợ Dinh sau khi nghe nhiều người giới thiệu giống cây ở đây có giá khá rẻ.

Tại chợ, ông được người bán giới thiệu giống ổi lê Đài Loan, cây cao khoảng 60-70 cm, có thể cho quả sau 6 tháng. Giá mỗi cây chỉ từ 50.000-60.000 đồng, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng của ông. Tin vào lời quảng cáo của người bán, ông Đồng quyết định chi gần 1 triệu đồng mua 15 cây giống về trồng.

Ông Đồng chia sẻ: “Thấy cây xanh tốt, giá hợp lý, lại được giới thiệu nhanh cho quả nên tôi tin tưởng người bán”.

Giống ổi Ruby được bán tại chợ Dinh. Ảnh: X.H

Trong vai một chủ vườn đang có nhu cầu mở rộng diện tích cây ăn quả, tôi tìm đến một điểm bán cây giống tại khu vực chợ Dinh để tìm hiểu về giống ổi Ruby. Người bán giới thiệu đây là giống ổi chất lượng cao, được đưa từ các tỉnh phía Nam ra, có nhiều ưu điểm về sinh trưởng và khả năng cho quả sau 6 tháng trồng. Tuy nhiên, khi tôi đặt vấn đề mua số lượng lớn, khoảng 250 cây, đồng thời đề nghị người bán cam kết cụ thể về thời gian cây bắt đầu cho quả, câu chuyện lại hoàn toàn khác.

Được chủ hàng đưa ra giá 70.000 đồng/cây giống, tôi đưa ra phương án thanh toán 50% giá trị ngay sau khi nhận và trồng cây giống; 50% còn lại sẽ thanh toán khi cây cho quả đúng thời gian và chất lượng như cam kết. Đây cũng là cách để người mua chia sẻ rủi ro với người bán, đồng thời tạo cơ sở để xác định trách nhiệm nếu giống cây không đúng như quảng cáo.

Tuy nhiên, người bán tỏ ra e ngại và không chấp nhận cam kết bằng văn bản. Điều này cho thấy, dù được quảng cáo là giống chất lượng cao, người mua vẫn rất khó có căn cứ để kiểm chứng nguồn gốc, chất lượng cũng như những thông tin về khả năng sinh trưởng, thời gian cho quả của cây giống.

Người dân cần cẩn trọng khi mua cây giống trôi nổi trên thị trường. Ảnh: X.H

Tìm hiểu thực tế cho thấy, phần lớn người dân tìm đến chợ Dinh mua cây giống chủ yếu vì giá rẻ. Còn giống cây có đúng chủng loại, bảo đảm chất lượng và cho quả đúng như lời quảng cáo hay không thì gần như không ai có thể chắc chắn, phần nhiều vẫn phụ thuộc vào may rủi.

Không chỉ tại chợ Dinh, dọc các tuyến đường chính qua các địa phương như các xã: Diễn Châu, Văn Hiến, Nghĩa Lâm, Nghĩa Mai, phường Tây Hiếu… cũng xuất hiện nhiều điểm bày bán giống cây ăn quả. Tìm hiểu cho thấy, bên cạnh những cơ sở được giới thiệu có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, vẫn còn không ít điểm bán nhỏ lẻ, thông tin về cây giống chưa đầy đủ. Trước thực tế này, người dân cần tìm hiểu kỹ nguồn gốc, chất lượng trước khi quyết định mua.

Với cây ăn quả lâu năm, chất lượng giống có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả của cả chu kỳ sản xuất. Một cây giống khỏe, đúng giống, có nguồn gốc rõ ràng có thể giúp người trồng rút ngắn thời gian kiến thiết cơ bản, cho năng suất ổn định và chất lượng quả đồng đều. Ngược lại, cây giống kém chất lượng hoặc sai giống có thể khiến người dân phải chặt bỏ sau nhiều năm chăm sóc.

Thời điểm này, thời tiết mát mẻ, nhiều mưa, thuận lợi cho việc trồng cây ăn quả, nên các điểm bán cây giống luôn nhộn nhịp. Ảnh: X.H

Thực tế cho thấy, không ít nhà vườn đã rơi vào cảnh “dở khóc, dở cười” khi mua phải cây giống không rõ nguồn gốc, chất lượng không đúng như lời quảng cáo. Bà Nguyễn Thị Tình ở xóm Lăng Thành, xã Giai Lạc, là một trường hợp như vậy. Cách đây 3 năm, tin tưởng lời quảng cáo của một người bán rong cây giống, bà mua 10 cây giống bưởi da xanh, kỳ vọng sau vài năm sẽ có một vườn bưởi cho năng suất, chất lượng tốt.

Thế nhưng, sau 2 năm trồng, cây sinh trưởng khá tốt nhưng cho quả ít, kích thước nhỏ, chất lượng quả không giống đặc trưng của bưởi da xanh. Gia đình bà vừa tốn công chăm sóc, vừa mất chi phí đầu tư, trong khi quả thu hoạch không được người tiêu dùng ưa chuộng. “Ăn thì không hết, bán ra lại bị khách chê”, bà Tình ngán ngẩm.

Mua cây giống có nguồn gốc, cam kết chất lượng

Ông Nguyễn Tiến Đức – Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh cho biết, từ tháng 8 trở đi, thời tiết chuyển mát, lượng mưa tăng, tạo điều kiện thuận lợi để người dân xuống giống và trồng mới các loại cây ăn quả.

Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm nhu cầu mua cây giống tăng, kéo theo tình trạng nhiều loại giống cây được bán trôi nổi trên thị trường, với giá rẻ hơn đáng kể so với các cơ sở cung ứng giống có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.

Người dân cần lựa chọn cơ sở cung ứng cây giống uy tín, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và cam kết về chất lượng. Ảnh: X.H

Theo ông Đức, việc sử dụng cây giống không rõ nguồn gốc tiềm ẩn nhiều rủi ro. Cây có thể không đúng chủng loại, chất lượng không bảo đảm, sinh trưởng kém, thời gian kiến thiết kéo dài, làm tăng chi phí đầu tư và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất. Đặc biệt, cây giống không được kiểm soát còn có nguy cơ mang theo sâu bệnh, phát sinh và lây lan dịch hại.

“Đối với cây ăn quả lâu năm, thiệt hại từ giống kém chất lượng thường không dừng ở đồng tiền mua cây giống. Đáng lo hơn là thời gian và chi phí mà người dân bỏ ra để chăm sóc. Do đó, nếu người dân trồng cây ăn quả để sản xuất hàng hóa, cần lựa chọn cơ sở cung ứng cây giống uy tín, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và cam kết về chất lượng”, ông Đức khuyến cáo.

Cơ quan chuyên môn cần tăng cường kiểm tra, quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh giống cây trồng trên địa bàn. Ảnh: X.H

Trong sản xuất nông nghiệp, giống là khâu đầu tiên và cũng là nền móng của cả quá trình. Trước thực trạng giống cây ăn quả được bày bán tràn lan, không ít người dân mong muốn các cơ quan chuyên môn tăng cường kiểm tra, quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh giống cây trồng trên địa bàn. Đặc biệt, cần chú trọng các điểm bán hàng lưu động tại chợ, ven đường, cơ sở kinh doanh trên mạng xã hội và những đơn vị cung ứng cây giống với số lượng lớn.

Cùng đó, các địa phương cần khuyến khích, xây dựng và giới thiệu những cơ sở cung ứng cây giống uy tín, chất lượng, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và cam kết trách nhiệm với khách hàng. Khi thị trường giống được quản lý chặt chẽ, người dân có thêm thông tin và địa chỉ tin cậy để lựa chọn, từ đó yên tâm đầu tư phát triển các vườn cây ăn quả, hạn chế những thiệt hại không đáng có./.