Thượng đỉnh NATO: Châu Âu phô diễn ngân sách quốc phòng, nỗ lực xoa dịu Mỹ

Tổng Thư ký NATO Mark Rutte đến sân bay Esenboga, Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 6/7, chuẩn bị tham dự Hội nghị Thượng đỉnh NATO lần thứ 36. Ảnh: AFP

1 năm sau khi NATO cam kết tăng chi tiêu an ninh lên mức 5% GDP dưới sức ép từ nhà lãnh đạo Mỹ, các quốc gia châu Âu đang nỗ lực chứng minh họ đã hiện thực hóa lời hứa. Tổng Thư ký NATO Mark Rutte khẳng định các nước thành viên đang có "bước tiến mang tính bước ngoặt" khi chủ động gánh vác trách nhiệm bảo vệ lục địa.

Để chứng minh cho điều này, hàng loạt thỏa thuận vũ khí trị giá hàng chục tỷ USD dự kiến sẽ được công bố. Điển hình là việc Canada vừa quyết định chọn Tập đoàn Thyssenkrupp của Đức để chế tạo hạm đội tàu ngầm mới. Ông Rutte gọi sự chuyển mình này là "NATO 3.0 - Một châu Âu mạnh mẽ hơn trong một NATO vững mạnh hơn".

Một nhóm các đồng minh do Pháp và Anh dẫn đầu cũng đã đề xuất một sứ mệnh hải quân nhằm hỗ trợ an ninh tại eo biển Hormuz. Dù vậy, giới quan sát nhận định, châu Âu đang dần phải chấp nhận thực tế rằng Mỹ sẽ thu hẹp sự hiện diện quân sự, yêu cầu các đồng minh phải tự đóng vai trò chủ đạo trong hệ thống phòng thủ thông thường.

Bên cạnh vấn đề tự phòng thủ, các quốc gia châu Âu hiện đang phải gánh vác gần như toàn bộ trọng trách hỗ trợ Ukraine trong bối cảnh Mỹ thu hẹp viện trợ. Tại hội nghị lần này, các nhà lãnh đạo châu Âu dự kiến sẽ chốt cam kết duy trì viện trợ quân sự cho Kiev ở mức 70 tỷ euro mỗi năm trong giai đoạn 2026 - 2027.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky dự kiến sẽ có cuộc gặp trực tiếp với Tổng thống Mỹ Donald Trump bên lề hội nghị. Nhà lãnh đạo Ukraine kêu gọi liên minh đưa ra "quyết định mạnh mẽ" về hệ thống phòng không, đồng thời kỳ vọng sẽ thuyết phục được Tổng thống Mỹ gây áp lực để đưa Nga trở lại các cuộc đàm phán hòa bình.