Phút chót trước giờ G, ông Trump hoãn thuế 50% với Canada trong 3 ngày

Thuế Mỹ với Canada tiếp tục có diễn biến mới khi Tổng thống Donald Trump tạm hoãn mức thuế 50% với một số mặt hàng. Quyết định được đưa ra chỉ vài giờ trước khi mức thuế mới dự kiến có hiệu lực. 

Hình ảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump trên biểu ngữ lớn tại trụ sở Bộ Lao động Mỹ ở Washington ngày 18/8/2026 trong bối cảnh đàm phán thuế Mỹ với Canada. Ảnh: AFP

Ông Trump công bố thời gian trì hoãn là 3 ngày. Theo Tổng thống Mỹ, quyết định này được đưa ra vì Washington và Ottawa đã tiến gần tới một thỏa thuận.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết, hai nước đã có một “thỏa thuận”. Tuy nhiên, các văn bản liên quan vẫn cần được hoàn tất.

Thủ tướng Canada Mark Carney thận trọng hơn. Ông cho biết, hai bên đã đạt “tiến triển đáng kể” hướng tới một thỏa thuận thương mại toàn diện.

Dù vậy, theo ông Carney, vẫn còn những vấn đề quan trọng cần giải quyết.

Mỹ và Canada tiến gần thỏa thuận thương mại

Washington và Ottawa đã tiến hành nhiều cuộc đàm phán trong những tuần gần đây. Trọng tâm là sửa đổi Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA).

Ông Trump ký USMCA trong nhiệm kỳ đầu tiên và từng ca ngợi thỏa thuận này. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ hiện cho rằng, một số nội dung cần được thay đổi.

Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cho biết, thỏa thuận mới dự kiến bao gồm nhiều vấn đề. Trong đó có mở cửa thị trường cho hàng hóa Mỹ và các cam kết về an ninh kinh tế.

Hai bên cũng thảo luận về việc điều chỉnh các quy định thương mại kỹ thuật số.

Theo tuyên bố của Nhà Trắng, việc tạm hoãn thuế Mỹ với Canada được đưa ra sau những cam kết từ Ottawa. Canada được cho là sẵn sàng xử lý những vấn đề mà Washington coi là phân biệt đối xử hoặc bất bình đẳng.

Thủ tướng Carney cho biết, thỏa thuận tương lai nhằm giải quyết các bất đồng thương mại còn tồn tại. Ottawa cũng muốn tạo sự ổn định hơn cho doanh nghiệp, người lao động và nông dân Canada.

Mức thuế 50% ảnh hưởng những mặt hàng nào?

Ông Trump ký sắc lệnh áp mức thuế 50% từ tháng trước. Nhà Trắng cáo buộc Canada có cách đối xử “phân biệt” với một số sản phẩm của Mỹ. Washington đặc biệt đề cập tới rượu, ô tô và các sản phẩm sữa. Các mức thuế mới dự kiến áp dụng với những mặt hàng như rượu vang, gậy khúc côn cầu và xi măng.

Theo Oxford Economics, nhóm hàng bị ảnh hưởng chiếm khoảng 5,5% tổng kim ngạch xuất khẩu của Canada sang Mỹ. Giá trị ước tính khoảng 20 tỷ USD.

Oxford Economics đánh giá tác động chung đối với kinh tế Canada ở mức tương đối hạn chế. Tuy nhiên, ngành sản xuất tại miền Trung Canada có thể chịu ảnh hưởng nặng hơn. Các lĩnh vực dễ bị tác động gồm xi măng, giấy, in ấn và sản phẩm gỗ. Ngành may mặc và thiết bị điện tử cũng nằm trong nhóm có nguy cơ.

Canada tìm cách giảm sức ép thuế quan

Các nhà đàm phán Canada đã tới Washington để thúc đẩy một thỏa thuận. Ottawa muốn ngăn mức thuế 50% có hiệu lực. Canada cũng tìm kiếm sự nhượng bộ đối với các mức thuế theo từng ngành của Mỹ. Những biện pháp này đã tác động mạnh đến ngành ô tô, thép, gỗ và nhôm của Canada.

Theo AFP, Ottawa được cho là đã đề xuất một số nhượng bộ. Một trong số đó liên quan tới việc đưa rượu và rượu vang Mỹ trở lại các kệ hàng tại Canada.

Trong bài đăng trên Truth Social, ông Trump còn đề cập khả năng hồi sinh dự án đường ống Keystone XL. Đây là dự án gây nhiều tranh cãi và vấp phải sự phản đối của các nhà hoạt động môi trường. Dự án từng bị chính quyền Tổng thống Joe Biden ngăn chặn.

Đàm phán thuế Mỹ với Canada còn nhiều vấn đề

Cựu quan chức Bộ Thương mại Mỹ Christopher Padilla nhận định việc đàm phán kéo dài tới sát thời hạn không phải điều bất thường. Theo ông, chính quyền Trump có thể sử dụng sức ép thuế quan để giành nhượng bộ từ Canada. Hai nước đang thương lượng những điều khoản mới cho USMCA.

Bối cảnh pháp lý cũng khiến vấn đề trở nên phức tạp hơn. Tòa án Tối cao Mỹ trước đó đã bác bỏ nhiều mức thuế toàn cầu của ông Trump. Chính quyền Mỹ sau đó sử dụng một điều khoản pháp lý chưa được kiểm chứng rộng rãi để áp các mức thuế mới với Canada. Các biện pháp này không áp dụng với năng lượng và kali của Canada. Hàng hóa vốn đã chịu thuế riêng theo từng ngành cũng được loại trừ. Tuy nhiên, một số sản phẩm thuộc phạm vi USMCA vẫn có thể chịu thuế Mỹ với Canada nếu hai bên không hoàn tất thỏa thuận.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer trước đó cho rằng, các mức thuế nhằm buộc Canada chịu trách nhiệm về những biện pháp trả đũa Washington. Ông Greer dẫn việc một số tỉnh của Canada loại rượu Mỹ khỏi các cửa hàng. Ông cũng chỉ trích việc Canada dành điều kiện tiếp cận thị trường tốt hơn cho một số sản phẩm sữa từ Liên minh châu Âu.

Việc ông Trump tạm hoãn mức thuế 50% giúp hai bên có thêm thời gian đàm phán. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào việc Washington và Ottawa có thể giải quyết những bất đồng còn lại hay không.