Liên hợp quốc thông qua bản đồ thế giới mới: Châu Phi "phóng to", Mỹ và châu Âu thu nhỏ

Bản đồ thế giới theo phép chiếu Equal Earth (Trái Đất bình đẳng) vừa được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua ngày 4/9, nhằm phản ánh chính xác hơn tỷ lệ diện tích thực tế của các lục địa. Ảnh: AFP/Equal Earth

Nghị quyết mang tính lịch sử này nhận được sự ủng hộ áp đảo với 164 quốc gia tán thành, 6 quốc gia bỏ phiếu trắng và duy nhất Mỹ bỏ phiếu chống.

Dưới phép chiếu hình bản đồ mới, diện tích của châu Phi, khu vực Mỹ Latinh, Nam Á và châu Đại Dương sẽ được hiển thị lớn hơn đáng kể. Ngược lại, quy mô của Bắc Mỹ và châu Âu sẽ bị thu hẹp lại để trả về đúng tỷ lệ thực tế.

Nghị quyết của Liên hợp quốc kêu gọi các quốc gia thành viên sử dụng bản đồ Equal Earth thay cho phép chiếu Mercator - hệ thống được nhà bản đồ học Gerardus Mercator thiết kế từ năm 1569 nhằm phục vụ hàng hải.

Dù mô tả chính xác hình dạng của các vùng đất, bản đồ Mercator lại làm biến dạng nghiêm trọng tỷ lệ kích thước do điểm yếu khi chuyển đổi bề mặt hình cầu lên mặt phẳng hai chiều. Hệ quả là các khu vực vĩ độ cao như Mỹ, Nga, Trung Quốc và châu Âu phình to bất thường, trong khi các vùng xích đạo bị thu hẹp. Thậm chí trên bản đồ cũ, hòn đảo Greenland trông lớn gần bằng toàn bộ lục địa châu Phi.

Nêu quan điểm về sự thay đổi này, Bộ trưởng Ngoại giao Togo Robert Dussey - đại diện quốc gia bảo trợ nghị quyết, nhấn mạnh bản đồ có vai trò định hướng giáo dục và nhận thức tập thể. Việc tiếp tục sử dụng những hình ảnh sai lệch về hành tinh sẽ làm duy trì những nhận thức không chính xác từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Cùng quan điểm ủng hộ, Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Jean-Noel Barrot cho rằng dù việc thay đổi bản đồ không làm thay đổi thế giới, nhưng sửa chữa một hình ảnh biến dạng chính là hành động bảo vệ sự thật.

Ở chiều ngược lại, giới chức Mỹ đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ nghị quyết. Đại diện của Washington, bà Yaryna Ferencevych lập luận rằng thay vì tập trung giải quyết các vấn đề thực tiễn cấp bách toàn cầu, Liên hợp quốc lại dành thời gian tranh luận về các dự án bản đồ từ thế kỷ 16, điều mà Mỹ cho là đang làm suy giảm uy tín của tổ chức quốc tế này.

Dự án Equal Earth được một nhóm các chuyên gia bản đồ học, trong đó có Bojan Savric, ra mắt vào năm 2018 với mục tiêu giữ nguyên diện tích bề mặt tương đối của các lục địa và thể hiện hình dạng sát nhất với quả địa cầu.

Việc Liên hợp quốc chính thức công nhận bản đồ này được đánh giá là một bước tiến quan trọng, mang lại cái nhìn khách quan và chính xác hơn về không gian địa lý của nhân loại.