Văn hóa "làm việc mở" của người trẻ trong nhịp sống hiện đại

Không gian chung - công việc riêng

Một tối mùa Hè, 19 giờ 30 phút, một quán cà phê trên đường Đốc Thiết (phường Thành Vinh) gần như kín chỗ. Ở chiếc bàn lớn ngoài trời, một nhóm học sinh lớp 12 đang thảo luận, làm đề thi thử. Trong nhà, nhiều bạn trẻ đeo tai nghe, chăm chú nhìn màn hình laptop hoặc ghi chép. Thi thoảng vẫn có những cuộc thảo luận nhỏ giữa các thành viên cùng bàn, nhưng nhìn chung mọi người đều rất tập trung.

Nhiều bạn trẻ chọn đến quán cafe để ôn thi, học tập cùng nhau thay vì ở nhà. Ảnh: Diệp Thanh

Khoảng vài năm trở lại đây, hình ảnh học sinh, sinh viên mang sách vở, laptop đến quán cà phê học tập, làm việc đã trở nên quen thuộc. Đặc biệt vào mùa thi, nhiều quán gần trường học, trung tâm thành phố thường kín chỗ, đặc biệt, khoảng thời gian chiều đến tối. Với nhiều người trẻ, đó đang trở thành lớp học, văn phòng và cả không gian sáng tạo.

"Ở nhà em dễ bị phân tâm bởi điện thoại hoặc việc riêng. Ra quán thấy mọi người đều học và làm việc nên mình cũng có động lực tập trung hơn, mỗi tuần em đều hẹn bạn bè ra quán ôn thi ít nhất 2-3 buổi”, Nguyễn Tuấn Anh - một học sinh THPT ở phường Thành Vinh chia sẻ.

Không chỉ học nhóm, nhiều bạn trẻ còn chọn quán cà phê như một nơi “đổi không khí” để làm bài tập, học ngoại ngữ hay học online. “Lắm lúc em cũng cảm thấy hơi áy náy khi chỉ gọi một ly nước rồi ngồi làm việc cả buổi với wifi, quạt, điều hòa… Nhưng thật sự em chỉ cảm thấy tập trung, hiệu quả khi ra quán cafe, khi xung quanh có rất nhiều người cũng đang tập trung và học tập như mình” - Nguyễn Hà Vy - sinh viên Trường Đại học Vinh nói.

Nhiều quán cafe "cá nhân hoá" không gian để khách có được sự tập trung và riêng tư khi làm việc, học tập. Ảnh: Diệp Thanh

Những chia sẻ trên phản ánh nhu cầu tìm kiếm không gian học tập linh hoạt, cởi mở với sự kết nối xã hội nhất định của học sinh, sinh viên hiện nay. Họ không muốn bó mình trong phòng kín, nhưng cũng không hoàn toàn thích sự ồn ào. Điều thú vị là rất nhiều người trưởng thành, đã đi làm, cũng có xu hướng dịch chuyển nơi làm việc khỏi các văn phòng cố định như vậy. Điều họ tìm kiếm không phải đồ uống, mà là cảm giác được ngồi trong một không gian có nhịp làm việc.

Là một người làm việc tự do trong lĩnh vực sáng tạo nội dung, chị Nguyễn Thị Hoài Phương (SN 1991, phường Vinh Phú) gần như không có “bàn làm việc cố định”. Một tuần, chị có thể thay đổi vài quán cà phê khác nhau để vẽ tranh, chỉnh video, livestream, hoặc trao đổi với đối tác, khách hàng. “Làm việc ở nhiều không gian khác nhau giúp tôi có cảm hứng hơn. Có hôm bí ý tưởng, chỉ cần đổi chỗ ngồi là đầu óc cũng dễ chịu hơn nhiều” - chị Phương cho biết.

Một nhóm học sinh cấp 3 thuê không gian phòng họp để tổ chức những buổi trao đổi ngoại khoá. Ảnh: NVCC

Sự phổ biến của làm việc từ xa, công việc tự do hay các ngành nghề sáng tạo khiến khái niệm “đi làm” của người trẻ cũng thay đổi. Công việc không còn gắn chặt với một văn phòng hay khung giờ cố định. Chỉ cần 1 chiếc laptop và kết nối internet, họ có thể làm việc ở nhiều nơi. Quán cà phê - một không gian công cộng phổ biến, đang dần trở thành nơi để người trẻ vừa làm việc, vừa tìm kiếm cảm giác kết nối với nhịp sống xung quanh.

Hình thành văn hóa làm việc nơi công cộng

Trước xu hướng làm việc ở nơi công cộng, rất nhiều quán cafe đã thích nghi, thay đổi để đem đến một không gian phù hợp hơn cho nhóm đối tượng này. Nếu trước đây nhiều quán ưu tiên âm nhạc lớn, decor check-in hay không gian trò chuyện, thì hiện nay không ít nơi đã bố trí thêm khu vực yên tĩnh dành cho học tập và làm việc. Theo đó, những nơi này sẽ bố trí bàn dài, ổ cắm điện thuận tiện, wifi mạnh hay ánh sáng phù hợp.

Xu hướng làm việc và học tập ở nơi công cộng dần hình thành nên ý thức giữ gìn trật tự, tôn trọng sự riêng tư cá nhân của người trẻ. Ảnh: Diệp Thanh

Một số quán cafe nổi tiếng trên địa bàn đã chủ động tạo thêm không gian cho khách học tập, làm việc. Định hướng xây dựng dịch vụ cho thuê địa điểm làm việc ngay từ đầu, anh Nguyễn Văn Cường - chủ một cửa tiệm, đã tách hoàn toàn không gian cafe với khu làm việc nhằm hạn chế ảnh hưởng lẫn nhau.

Không còn đơn thuần là một chỗ ngồi có wifi, các mô hình này hướng đến nhu cầu làm việc tập trung, học nhóm hoặc kết nối cộng đồng của người trẻ. Theo đó, những điểm đến này được bố trí nhiều ổ cắm hơn, ghế công thái học để ngồi thoải mái, có bố trí đèn bàn riêng để mọi người dễ tập trung…

Ngoài ra, trang bị những không gian như một văn phòng chuyên nghiệp với máy in, phòng họp, máy chiếu, tivi… Với những thiết bị cần thiết sẵn có và không gian đủ riêng tư, việc gặp mặt, trao đổi, làm việc ở những điểm này trở nên vô cùng lý tưởng.

Với người trẻ, quán cafe không chỉ là nơi gặp gỡ, thư giãn mà còn là không gian để làm việc, học tập một cách hiệu quả. Ảnh: NVCC

Từ cuối năm 2025, trên địa bàn các phường trung tâm thuộc TP. Vinh (cũ) cũng đã xuất hiện một số địa chỉ như vậy, có quán thiết kế hiện đại, có quán cổ điển, có quán đặt chỗ qua app, có quán đặt trực tiếp…

“Khác với các quán cafe, tôi có thể mang nước của mình đến đây và chọn chỗ ngồi với mức phí 15.000 đồng/giờ. Không gian làm việc ở đây được thiết kế hiện đại, tối giản và những câu nói truyền động lực khiến tôi cảm thấy có cảm hứng, duy trì trạng thái tập trung. Quan trọng nhất là xung quanh, mọi người cũng đang làm việc như mình, đều tôn trọng không gian chung”, anh Nguyễn Hiếu - một freelancer trong lĩnh vực thiết kế chia sẻ.

Xu hướng học tập và làm việc nơi công cộng không chỉ phản ánh sự thay đổi về công nghệ hay mô hình lao động, mà còn cho thấy sự thay đổi trong lối sống của giới trẻ. Một “văn hóa làm việc mới” đang dần hình thành, nơi mà công việc không còn bó hẹp trong văn phòng, việc học cũng không chỉ diễn ra trên lớp và việc kết nối với nhau dễ dàng hơn bao giờ hết.