Đau đầu mùa nắng nóng khi nào trở nên nguy hiểm?

Không ít người bị đau đầu khi thời tiết oi bức, nhất là sau khi đi nắng, uống ít nước hoặc ngủ kém. Phần lớn trường hợp có thể cải thiện khi nghỉ ngơi, bù nước và tránh nóng, nhưng một số dấu hiệu lại cảnh báo kiệt sức vì nóng, say nắng hoặc bệnh lý thần kinh nguy hiểm.

Những ngày nắng nóng, đau đầu là than phiền rất thường gặp. Có người đau âm ỉ hai bên thái dương sau khi ra ngoài trời. Có người nặng đầu, chóng mặt, buồn nôn khi ngồi trong phòng bí. Một số người bị đau nửa đầu tái phát mỗi khi thời tiết thay đổi, oi ẩm hoặc ngủ không đủ.

Đau đầu mùa nóng không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Cơ thể có thể phản ứng với nhiệt độ cao bằng cách tăng tiết mồ hôi, giãn mạch, mất nước và rối loạn điện giải nhẹ. Những yếu tố này dễ làm đầu nặng, mệt, giảm tập trung. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi cơn đau đầu trong ngày nóng là "bình thường". Đau đầu cũng có thể là dấu hiệu của kiệt sức vì nóng, say nắng, nhiễm trùng, tăng huyết áp, đột quỵ hoặc các bệnh lý thần kinh cần can thiệp khẩn cấp.

Điểm quan trọng là nhìn vào bối cảnh xuất hiện cơn đau, mức độ đau, triệu chứng đi kèm và khả năng hồi phục sau khi nghỉ ngơi. 

Đau đầu trong ngày nắng nóng thường liên quan mất nước, thiếu ngủ hoặc đi nắng lâu, nhưng cần theo dõi triệu chứng đi kèm để tránh bỏ sót nguy cơ.

Khi nào đau đầu mùa nóng có thể là phản ứng bình thường?

Đau đầu có thể được xem là ít đáng lo hơn nếu xuất hiện sau khi bạn đi ngoài trời nắng, vận động nhiều, làm việc trong môi trường nóng, uống ít nước, bỏ bữa, ngủ kém hoặc dùng nhiều cà phê, rượu bia. Cơn đau thường âm ỉ hoặc căng nặng, không đột ngột dữ dội, không kèm yếu liệt, lú lẫn, sốt cao hay nôn ói liên tục.

Trong tình huống này, nguyên nhân thường liên quan đến mất nước, thiếu ngủ, căng cơ vùng cổ vai gáy, hạ đường huyết nhẹ hoặc kích hoạt cơn migraine ở người có cơ địa đau nửa đầu. Nắng nóng và độ ẩm cao cũng có thể khiến người bị migraine nhạy cảm hơn với ánh sáng, mùi, thay đổi thời tiết và mất nước.

Cách xử trí ban đầu là vào nơi mát, nghỉ ngơi, uống nước từng ngụm, có thể dùng dung dịch bù điện giải nếu ra nhiều mồ hôi, ăn nhẹ nếu bỏ bữa, tắt bớt ánh sáng mạnh và tránh tiếp tục hoạt động ngoài trời. Nếu cơn đau giảm dần sau 30-60 phút nghỉ mát, uống nước và không có dấu hiệu bất thường khác, bạn có thể tiếp tục theo dõi.

Tuy nhiên, "đỡ hơn" không có nghĩa là được quay lại nắng ngay. Cơ thể cần thời gian hồi phục, nhất là sau khi đã có dấu hiệu quá nóng.

Đau đầu do mất nước: dấu hiệu dễ bị bỏ qua
Mất nước là nguyên nhân phổ biến gây đau đầu trong mùa nóng. Khi cơ thể thiếu nước, lưu lượng tuần hoàn và cân bằng điện giải bị ảnh hưởng, khiến bạn đau đầu, khô miệng, khát, mệt, chóng mặt, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu.

Vấn đề là nhiều người không nhận ra mình đang mất nước. Người làm việc văn phòng trong phòng điều hòa, tài xế, người bán hàng ngoài trời, công nhân, người tập thể thao, người lớn tuổi và trẻ em đều có thể không uống đủ nước. Cảm giác khát đôi khi đến muộn, trong khi đau đầu đã xuất hiện trước.

Nếu đau đầu kèm khô môi, khát nhiều, nước tiểu ít, tim đập nhanh nhẹ, chuột rút hoặc mệt lả sau khi ra mồ hôi, hãy nghĩ tới mất nước. Lúc này, uống một lượng nước lớn cùng lúc không phải cách tốt nhất. Nên uống từng ngụm nhỏ, đều đặn, kết hợp nghỉ ở nơi mát. Nếu có nôn, tiêu chảy, sốt hoặc ra mồ hôi nhiều, có thể cần dung dịch bù nước điện giải phù hợp.

Đau đầu kèm chóng mặt, buồn nôn: cẩn thận kiệt sức vì nóng

Kiệt sức vì nóng xảy ra khi cơ thể mất nước và muối qua mồ hôi, không còn điều hòa nhiệt hiệu quả. Đau đầu là một trong những triệu chứng thường gặp, đi kèm chóng mặt, buồn nôn, yếu người, khát nhiều, vã mồ hôi, da lạnh ẩm, chuột rút, tim đập nhanh hoặc giảm lượng nước tiểu.

Trường hợp này cần xử trí ngay: đưa người bệnh vào nơi râm mát hoặc phòng mát, nới lỏng quần áo, cho uống nước hoặc nước bù điện giải nếu còn tỉnh và uống được, làm mát bằng khăn ướt, quạt, chườm mát vùng cổ, nách, bẹn. Nếu sau khoảng 30 phút làm mát và bù nước mà tình trạng không cải thiện, cần gọi cấp cứu hoặc đưa đến cơ sở y tế.

Đặc biệt, nếu người bệnh lú lẫn, ngất, co giật, không uống được, thân nhiệt rất cao hoặc da nóng khô, cần nghĩ đến say nắng/sốc nhiệt. Đây là tình trạng cấp cứu, có thể đe dọa tính mạng.

Đau đầu mùa nóng khi nào là dấu hiệu nguy hiểm?

Bạn cần đi khám ngay hoặc gọi cấp cứu nếu đau đầu xuất hiện đột ngột, dữ dội như "cơn đau tệ nhất trong đời", hoặc đau đầu kèm một trong các dấu hiệu sau: lú lẫn, nói khó, nhìn mờ, nhìn đôi, yếu hoặc tê một bên cơ thể, méo miệng, đi loạng choạng, co giật, ngất, sốt cao, cứng gáy, nôn ói liên tục, khó thở, đau ngực hoặc phát ban bất thường.

Đau đầu sau chấn thương đầu, đau đầu mới xuất hiện ở người trên 50 tuổi, đau đầu ngày càng nặng, đau làm thức giấc về đêm, đau kèm sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc đau đầu khác hẳn các cơn từng có cũng cần được bác sĩ đánh giá.

Với người có tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận, đang mang thai, người cao tuổi hoặc trẻ nhỏ, ngưỡng đi khám nên thấp hơn. Những nhóm này dễ bị ảnh hưởng bởi nắng nóng và biến chứng mất nước hơn người khỏe mạnh.

Người bị migraine cần lưu ý gì trong mùa nóng?

Người có tiền sử đau nửa đầu thường nhạy cảm với thay đổi thời tiết, ánh sáng mạnh, thiếu ngủ, bỏ bữa, mất nước và rượu bia. Mùa nóng hội tụ nhiều yếu tố kích hoạt, khiến cơn đau xuất hiện dày hơn hoặc nặng hơn.

Điều nên làm là duy trì lịch ngủ ổn định, không bỏ bữa, uống nước đều trong ngày, đeo kính râm khi ra ngoài, tránh hoạt động ngoài trời vào khung giờ nắng gắt, hạn chế rượu bia và ghi lại nhật ký cơn đau. Nhật ký này gồm thời điểm đau, thời tiết, thức ăn, giấc ngủ, chu kỳ kinh nguyệt, thuốc đã dùng và mức độ đáp ứng. Nhờ đó, người bệnh nhận diện được yếu tố kích hoạt cá nhân.

Nếu cơn migraine xuất hiện thường xuyên hơn, thuốc đang dùng không còn hiệu quả, phải dùng thuốc giảm đau nhiều ngày trong tháng hoặc đau kèm dấu hiệu thần kinh bất thường, nên khám chuyên khoa thần kinh để điều chỉnh điều trị. Lạm dụng thuốc giảm đau có thể gây đau đầu do dùng thuốc quá mức. 

Nếu đau đầu kèm chóng mặt, buồn nôn, lú lẫn, sốt cao hoặc yếu liệt, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Làm gì để phòng đau đầu mùa nóng?

Phòng đau đầu mùa nóng bắt đầu từ những việc cơ bản: uống nước trước khi thấy khát, mang nước khi ra ngoài, ăn đủ bữa, ngủ đủ, mặc quần áo nhẹ thoáng, đội mũ, đeo kính râm, tránh nắng gắt từ cuối buổi sáng đến giữa chiều. Người lao động ngoài trời nên nghỉ theo từng đợt ngắn ở nơi râm mát, không cố làm liên tục khi đã chóng mặt hoặc đau đầu.

Trong nhà, nên giữ phòng thông thoáng, dùng quạt hoặc điều hòa hợp lý, đóng rèm ở hướng nắng gắt, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột từ ngoài trời nóng vào phòng quá lạnh. Với trẻ em và người cao tuổi, cần nhắc uống nước thường xuyên vì họ có thể không tự nhận biết cơn khát kịp thời.

Khi đau đầu xuất hiện, đừng vội uống thuốc rồi tiếp tục làm việc dưới nắng. Thuốc giảm đau có thể làm dịu triệu chứng, nhưng không xử lý nguyên nhân nếu cơ thể đang quá nóng hoặc mất nước. Nghỉ mát và bù nước đúng cách mới là bước đầu quan trọng.

Đau đầu mùa nóng có thể chỉ là phản ứng tạm thời của cơ thể trước nắng, thiếu nước, thiếu ngủ hoặc căng thẳng. Nhưng nếu cơn đau dữ dội, bất thường, kéo dài hoặc đi kèm dấu hiệu thần kinh, sốt cao, nôn ói, lú lẫn, ngất, đó là tín hiệu không được xem nhẹ. Lắng nghe cơn đau đúng cách giúp bạn phân biệt được lúc nào chỉ cần nghỉ ngơi và lúc nào cần đến bác sĩ kịp thời.