Đo khí thải ô tô phải 'đạp hết chân ga': Lãnh đạo Cục Môi trường nói gì?

Những ngày gần đây, việc triển khai Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải (QCVN 85:2025/BNNMT) với ô tô, nhất là dòng xe dùng động cơ diesel, khiến không ít chủ xe lo lắng về phương pháp đo ở mức vòng tua cao, đặc biệt với các phương tiện đời cũ.

Ông Lê Hoài Nam, Phó Cục trưởng Cục Môi trường cho biết, Bộ NN&MT là cơ quan xây dựng và ban hành quy chuẩn. Còn việc tổ chức triển khai, áp dụng phương pháp đo cụ thể thuộc thẩm quyền của Cục Đăng kiểm Việt Nam (Bộ Xây dựng). 

Chủ xe sử dụng động cơ diesel lo lắng khi thực hiện đo khí thải theo phương pháp “đạp hết chân ga”. Ảnh: Ngô Minh.

Theo ông Nam, những nội dung liên quan trực tiếp đến quy trình kỹ thuật đo do cơ quan đăng kiểm theo dõi, thực hiện nên sẽ có thông tin sát thực tế hơn. Tuy nhiên, về nguyên tắc, mọi quy chuẩn kỹ thuật sau khi ban hành đều có thể được rà soát, điều chỉnh nếu trong quá trình thực thi phát sinh bất cập.

“Trong các văn bản quy định đã nêu rõ, nếu khi triển khai có vấn đề cần rà soát, hoàn thiện thì các bộ, ngành và cơ quan liên quan có thể phản ánh về Bộ NN&MT để nghiên cứu, điều chỉnh. Việc xem xét, điều chỉnh là hoàn toàn có thể, song phải bảo đảm cơ sở khoa học, thực tiễn và đúng thẩm quyền", lãnh đạo Cục Môi trường thông tin.

Chủ xe cũ lo lắng

Đại diện một trung tâm đăng kiểm ở Hà Nội cho biết, số lượng xe diesel đến kiểm định trong 2 ngày gần đây không nhiều. Chủ xe, đặc biệt là xe chạy dầu, vẫn có tâm lý lo lắng khi đến công đoạn đo khí thải do động cơ phải vận hành ở mức vòng quay cao “đạp hết chân ga”.

Tuy vậy, thực tế cho thấy tỷ lệ xe không đạt chuẩn khí thải là thấp, chủ yếu rơi vào một số xe đời cũ, bảo dưỡng chưa tốt.

Vị này cho hay, với động cơ diesel, các bộ phận ảnh hưởng nhiều đến mức phát thải gồm bộ điều tốc, bơm cao áp, kim phun – những chi tiết tác động trực tiếp đến quá trình phun nhiên liệu và độ khói. Khi hệ thống phun xuống cấp, khí thải có thể tăng cao.

Vị đại diện cũng khuyến cáo, để tăng khả năng đạt kiểm định, nhất là với xe đời cũ, chủ phương tiện nên chủ động bảo dưỡng trước khi đưa xe đi đăng kiểm, kiểm tra và vệ sinh hệ thống phun nhiên liệu tại cơ sở uy tín.

Ở góc độ kỹ thuật, PGS.TS Đàm Hoàng Phúc, Giám đốc Chương trình đào tạo kỹ thuật ô tô (Đại học Bách khoa Hà Nội) cho rằng, mỗi động cơ khi xuất xưởng đều có dải vòng tua hoạt động cụ thể, bao gồm cả ngưỡng tối đa.

Theo ông, công suất cực đại và số vòng quay tối đa là thông số do nhà sản xuất tính toán. Nếu xe được bảo dưỡng định kỳ đúng cách, động cơ hoàn toàn có thể vận hành ở mức vòng tua này mà không phát sinh vấn đề.

Trường hợp xảy ra hỏng hóc trong quá trình kiểm tra, theo ông Phúc, điều đó cho thấy động cơ đã tồn tại rủi ro tiềm ẩn từ trước, chỉ chưa bộc lộ trong điều kiện vận hành thông thường.

Từ phân tích trên, ông Phúc cho rằng việc kiểm tra ở dải vòng tua tối đa về bản chất là đánh giá khả năng làm việc thực tế của động cơ theo đúng thông số kỹ thuật công bố, không phải là yêu cầu vượt quá giới hạn thiết kế.

Cục Đăng kiểm: Chủ xe nên chủ động làm sạch muội than trước khi kiểm định

Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, nhiều xe diesel không đạt khí thải do muội than tích tụ lâu ngày trong bầu giảm âm và ống xả, dù động cơ vẫn hoạt động tốt, nhất là xe thường xuyên chạy chậm trong đô thị.

Để khắc phục, Cục khuyến cáo:

Thứ nhất, chủ xe nên đưa phương tiện đến cơ sở bảo dưỡng uy tín để kiểm tra, làm sạch hệ thống xử lý khí thải như lọc hạt diesel (DPF), bộ xúc tác, hệ thống EGR và vệ sinh muội than trong đường ống xả. 

Thứ hai, tại trung tâm đăng kiểm, đăng kiểm viên sẽ thực hiện 2 bước gia tốc thử theo Công văn 534/ĐKVN-PTGTĐB (13/2/2026) nhằm kiểm tra an toàn và hỗ trợ thổi sạch muội than còn sót lại, trước khi đo chính thức.

Thứ ba, trước khi đi đăng kiểm, chủ xe nên cho xe chạy ổn định trên đường trường hoặc cao tốc khoảng 20–30 phút để nhiệt độ khí xả cao giúp đốt bớt muội than.

Cục Đăng kiểm nhấn mạnh, việc “làm sạch” cần sự phối hợp giữa chủ xe và đơn vị đăng kiểm để bảo đảm kết quả đo khách quan, chính xác.