• Tweet

Những vụ việc điển hình

Ngày 30.05.2011, nhà báo Võ Thanh Mai - Báo Nông Nghiệp Việt Nam (Hội Nông dân Việt Nam) thường trú tại Nghệ An trên đường lái xe đi đổ xăng tại cây xăng ở ngã tư Lê Hồng Phong-Nguyễn Thị Minh Khai, bất ngờ bị một đối tượng xông tới chém nhiều nhát dao vào người.

Trước đó, ngày 29.05.2011, nhà báo Trần Công Lũy của Báo Công Lý (Tòa án nhân dân tối cao) đang tác nghiệp tại Trung tâm hội chợ thương mại huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang thì bị một số người mặc thường phục tự xưng là cảnh sát hình sự xông vào bẻ tay, giật máy ảnh và khống chế, dẫn bộ gần 2km về trụ sở công an huyện trong tư thế bị còng tay.

Bị cản trở khi đang tác nghiệp là chuyện thường xuyên gặp phải của đa số phóng viên xã hội (Ảnh minh họa).

Ngày 14.02.2012 khi tổ công tác 141 của Công an TP Hà Nội làm nhiệm vụ tại khu vực ngã tư Ngô Quyền-Tràng Tiền, tiến hành kiểm tra hành chính lái xe Vũ Đức Hoàng (con trai của Chủ tịch HĐQT doanh nghiệp vận tải Hoàng Long). Hoàng đã có thái độ bất hợp tác với lực lượng công an. Đỉnh điểm là đã xô ngã nhà báo Nguyễn Thịnh (Đài Tiếng nói Việt Nam-VOV) và đấm thẳng vào mặt nhà báo Dương Hiệp- Báo Hà Nội Mới khi nhà báo này đang giải thích, yêu cầu Vũ Đức Hoàng phải có thái độ nghiêm túc, tôn trọng người thi hành công vụ.

Ngày 02.06.2012, nhà báo Phương Nam - Báo Pháp Luật TP.HCM, thường trú tại Bình Thuận, bị côn đồ dùng súng điện bắn ngất xỉu tại TP Phan Thiết. Vụ việc được công an địa phương vào cuộc, nhưng cuối cùng vẫn không xác định được hung thủ.

“Lá chắn” nào để nhà báo tự bảo vệ?

Nhà báo cần phải biết tự bảo vệ mình trong quá trình tác nghiệp như thế nào, một mặt vẫn đảm bảo tác nghiệp đúng pháp luật, mặt khác giảm thiểu những sự cố đáng tiếc xảy ra như những vụ việc tương tự nêu trên. Đó là vấn đề lớn được đặt ra đối với các nhà báo đồng nghiệp tại cuộc tọa đàm.

Nhà báo Thu An (Báo Tuổi Trẻ) chia sẻ: “Để tự bảo vệ mình, nhà báo phải tỉnh táo và chuẩn bị cho mình trước những tình huống xấu nhất để có thể “giải cứu” bản thân trước nhiều tai nạn đáng tiếc có thể xảy ra. Một nhà báo giỏi không chỉ cần có sức khỏe tốt mà cần được trang bị kiến thức chuyên môn, hiểu biết pháp luật, kỹ năng nghiệp vụ và vốn kinh nghiệm sống tốt”.

Từ kinh nghiệm nghề nghiệp của mình, nhà báo Vũ Ngọc Xiêm, Báo Cựu Chiến Binh Việt Nam chia sẻ: “Nghề báo phải đi nhiều, cọ xát với nhiều đối tượng trong xã hội. Tôi cho rằng, ngoài những vụ nhà báo bị xâm hại trong tác nghiệp, thì không ít vụ nhà báo bị “sập hầm” lại liên quan đến tác phong của nhà báo đó; khi họ tự cho mình là “ông trời con”. Đặc biệt, nhiều nhà báo trẻ chưa có nhiều vốn sống, tác nghiệp chưa nhiều, thiếu am hiểu pháp luật… dẫn đến sai trái trong tác nghiệp và bài viết. Tạo nên sự phản ứng từ phía cá nhân, tổ chức được nêu trong bài báo.

Luật sư Nguyễn Văn Đức, người có nhiều năm từng công tác tại Báo Pháp Luật Việt Nam cho rằng, nhiều nhà báo chưa nắm chắc luật, nhất là Luật Hình sự, Luật Doanh nghiệp, thậm chí cả Luật Báo chí… dẫn đến tình trạng không nhận thức được hậu quả pháp lý. Theo luật sư Nguyễn Văn Đức, nhà báo cần phải hiểu và vận dụng nhuần nhuyễn Luật Báo chí và một số bộ luật khác. Đặc biệt trong quá trình sử dụng tài liệu phải hết sức cẩn thận để không rơi vào tình trạng vi phạm bí mật quốc gia. Bên cạnh đó, phải tôn trọng quyền dân sự của các cá nhân, tổ chức trong việc sử dụng thông tin, hình ảnh. Cùng quan điểm với ý kiến trên, nhà báo Lý Trung Dung (Báo Pháp Luật TP.HCM) cảnh báo các đồng nghiệp phải luôn biết có “điểm dừng” cần thiết trong tác nghiệp để tự bảo vệ mình. Không thể dũng cảm xông pha theo kiểu bất chấp để dẫn đến hệ lụy xấu. Bởi, một khi nhà báo không tự bảo vệ được mình thì làm thế nào có thể bảo vệ được người khác (!?).

Bên cạnh những yếu tố tác động từ thực tiễn bên ngoài, nhà báo Minh Hương (Đài Truyền hình kỹ thuật số-VTC tại TP.HCM) nhấn mạnh: “Nhà báo cần phải được bảo vệ từ bên trong lẫn bên ngoài. Bảo vệ bên trong chính là vai trò của lãnh đạo cơ quan báo chí, phải bảo vệ nhà báo, nguồn tin và bài viết của họ. Nếu không thì sẽ chẳng có nhà báo nào dám dấn thân vào phanh phui các vụ tiêu cực”.

Các bộ luật hiện hành không thiếu những quy định cụ thể nhằm bảo vệ quyền hành nghề hợp pháp của nhà báo. Nhưng việc xử lý các sai phạm trong thời gian vừa qua của cơ quan có thẩm quyền vẫn chưa thực sự có tính răn đe mạnh mẽ; trong khi đó các vụ việc tượng tự vẫn không hề suy giảm mà còn có xu hướng tăng lên đến mức báo động. Trên thực tế, việc vận dụng luật để tạo hành lang pháp lý để bảo vệ nhà báo, tạo điều kiện cho nhà báo tác nghiệp đúng pháp luật vẫn còn nhiều bất cập. Ở góc độ đại diện của cơ quan quản lý Nhà nước về báo chí, nhà báo Đặng Vân An - Cục phó Cục Báo chí (Bộ Thông tin và Truyền thông) nói: “Hiện tại, Luật Phòng chống tham nhũng, Luật Tố tụng hình sự tuy có khuyến khích việc tố cáo trên báo chí, trong khi Luật Báo chí lại chưa có quy định cụ thể về quyền miễn trừ trách nhiệm khi nhà báo, cơ quan báo chí vì phục vụ lợi ích công mà vi phạm pháp luật. Do đó, ngoài việc nhà báo phải biết tự bảo vệ mình, thì Luật Báo chí cần phải được tiếp tục điều chỉnh, bổ sung để phù hợp với thực tế hoạt động và đóng góp của các nhà báo”.

(Theo Tạp chí Người Làm báo)