• Tweet

Cùng với Báo chí cả nước, Báo chí Nghệ An đến nay có sự phát triển vượt bậc cả về số lượng và chất lượng. Ngoài Đài Phát thanh – truyền hình  Nghệ An, thì tỉnh Nghệ An có các cơ quan báo chí in như: Báo Nghệ An với trên 50 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an Nghệ An với gần 30 năm, Báo Lao động Nghệ An 17 năm, Tạp chí văn hóa Nghệ An, Tạp chí Sông Lam và Báo quân khu 4, Tạp chí người làm báo Nghệ An.

Hiện nay, tại Nghệ An cũng có trên 40 cơ quan thường trú và văn phòng đại diện các báo trung ương, ngành, địa phương, góp phần tuyên truyền phục vụ nhiệm vụ chính trị của đảng bộ quân và dân tỉnh nhà. Đồng thời quảng bá hình ảnh đất nước con người Nghệ An, quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh ra cả nước và thế giới.

Nghệ An cũng là một trong những địa phương có nhiều bậc lão thành chuyên về ảnh có nhiều tác phẩm giá trị. Hiện tại số lượng Câu lạc bộ Nhiếp ảnh và đội ngũ các Nhiếp ảnh gia khá đông như: Chi hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam tại Nghệ An với 13 hội viên, Câu lạc bộ ảnh Báo chí Hội Nhà báo Nghệ An 15 hội viên,  Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Thời sự - Nghệ thuật Nghệ An thuộc Trung tâm văn hóa tỉnh Nghệ An với gần 50 tay máy… là lực lượng nòng cốt cung cấp ảnh cho các tờ báo của địa phương và phục vụ nhiệm vụ chính trị của tỉnh.

Xuất phát từ hoạt động thực tiễn, trong quá trình phát triển của các tờ báo địa phương ở Nghệ An, ảnh báo chí đóng một vai trò chí rất quan trọng. Các tay máy chuyên nghiệp và không chuyên đã đóng góp biết bao những bức ảnh, bao sự kiện một cách khác quan, trung thực, chính xác, có nội dung và giá trị thời sự  rất cao, tác động tích cực đến bạn đọc và làm cho bản sắc, tính hấp dẫn của các tờ báo trước yêu cầu phục vụ nhiệm vụ chính trị của tỉnh cũng như của độc giả trong và ngoài tỉnh.

Nhưng khách quan mà đánh giá thì lực lượng phóng viên ảnh được đào tạo bài bản trong đội ngũ người làm báo ảnh chuyên nghiệp tại các cơ quan báo chí hiện tại còn rất mỏng. Hầu hết là các “tay ngang” các nhà báo vừa viết bài, vừa chụp ảnh, phương tiện hành nghề của họ cũng rất gọn nhẹ, thô sơ, có khi là một chiếc máy ảnh du lịch.

Trong quá trình phát triển của các cơ quan báo chí Nghệ An thời gian qua đã có rất nhiều tác phẩm ảnh báo chí có chất lượng, tác phẩm ảnh xuất sắc góp phần không nhỏ vào việc nâng cao tính thời sự, tính hấp dẫn của tờ báo. Nhiều phóng viên không phải là phóng viên chuyên nghiệp về ảnh nhưng lại có ảnh đạt giải báo chí địa phương và quốc gia. Điều này cũng khẳng định được sự nỗ lực của không ít đồng nghiệp trong quá trình sáng tạo các tác phẩm báo chí. Bên cạnh đó lãnh đạo các cơ quan báo chí ở Nghệ An cũng đã thường xuyên quan tâm đến việc nâng cao chất lượng toàn diện của tờ báo, phục vụ tốt nhiệm vụ chính trị của địa phương, ngành được độc giả tôn vinh.

Tuy vậy, nhìn vào thực trạng ảnh trên báo của địa phương còn có rất nhiều điều phải bàn như: Đội ngũ những người cầm máy chuyên nghiệp trong cơ quan báo chí, với tư cách là lực lượng chủ công của mỗi tờ báo, đội ngũ biên tập ảnh của các tòa soạn báo. Hoặc vấn đề sử dụng ảnh báo chí trên các trang báo như thế nào cho hấp dẫn, công tác đào tạo, bồi dưỡng kiến thức cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên ảnh báo chí trong hoạt động tác nghiệp...

Ảnh báo chí là một loại hình báo chí có chức năng phản ánh, mang tính thời sự cao, cung cấp thông tin mới, sự việc mới một cách độc lập, có nội dung tư tưởng rõ ràng, có vai trò trong việc ngợi ca con người mới với những hình ảnh cử chỉ đẹp, điển hình và phê phán những thiếu sót, những tiêu cực trong xã hội. Vì vậy, ảnh báo chí phải trung thực, nhà nhiếp ảnh phải là người trung thực, không được bày đặt, tô vẽ và bố trí giả tạo.

Chất lượng đội ngũ phóng viên chụp ảnh và biên tập viên ảnh báo báo chí có một vai trò hết sức quan trọng. Nó được biểu hiện từ trình độ chuyên môn, kiến thức về chụp ảnh và sự nhạy cảm chính trị, bản lĩnh nghề nghiệp, tính trung thực  của từng phóng viên và người biên tập. Đội ngũ này có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng ảnh báo chí, và đương nhiên là chất lượng của tờ báo và tạp chí mà họ đang đảm nhận. Việc chọn, sắp xếp, sử dụng ảnh trên báo chí phải từ tôn chỉ mục đích chủ yếu của các cơ quan báo và tạp chí đó.

Vì vậy, đòi hỏi phóng viên ảnh và người biên tập  phải xem xét kỹ tính thông tấn, nội dung thông điệp mà mình chuyển đến cho bạn đọc qua bức ảnh, chùm ảnh, phóng sự ảnh là gì? Nếu phóng viên ảnh và đội ngũ những người biên tập không có sự nhạy cảm chính trị, trình độ chuyên môn sâu về ảnh, không có đầy đủ bản lĩnh trong nghề nghiệp trong tác nghiệp hàng ngày thì chắc chắn những thiếu sót không đáng có khi chụp, đăng tải một bức ảnh trên báo, tạp chí sẽ xảy ra.

Thường thì trong một số báo ra hàng ngày (khuôn khổ 42x57 cm, in 8 trang) phải sử dụng khoảng 15-17 bức ảnh (thuộc các loại kích cỡ khác nhau), trong đó, có khoảng xấp xỉ 40-45% ảnh thời sự, còn lại là ảnh minh họa các bài viết, đây là một khối lượng lớn thông tin lớn được phản ánh qua ảnh, có ý nghĩa hết sức quan trọng không chỉ thông tin mà cả sự cuốn hút độc giả cho tờ báo.

Ảnh trên báo chí hiện nay thường có một số hạn chế chủ yếu sau đây:

- Ảnh không rõ về chủ đề, bố cục thiếu chặt chẽ, không thể hiện được nhân vật chính, bối cảnh xảy ra sự kiện, có khi sử dụng thủ pháp kỹ thuật làm sai lệch đối tượng phản ánh (một bức ảnh không thể hiện được: Ai? Cái gì? Ở đâu? Bao giờ? Tại sao?  Như thế nào?)

- Ảnh không gây ấn tượng sâu sắc cho độc giả, không có “ảnh đinh” nhất là ảnh đăng trang 1. (và như vậy thì có ảnh cũng được, không cũng không sao, thậm chí chỉ để  phủ cho kính diện tích mặt báo) thường hay dàn dựng.

- Sắp xếp ảnh không đúng vị trí trên các trang báo, chú thích sai.

- Các phóng sự ảnh, chùm ảnh đăng tải trên báo chưa nhiều và có nhiều bộ ảnh không thể hiện được vấn đề cần phản ánh.

- Ảnh kèm bài viết hoặc ảnh minh họa không sát với bài viết, có vẻ “hời hợt”.

Do vậy, có 2 vấn đề cần được quan tâm:

Thứ nhất là: Đội ngũ những người cầm máy là phóng viên được đào tạo qua chuyên ngành ảnh báo chí hiện nay tại các cơ quan báo chí địa phương còn quá ít (chủ yếu là phóng viên ai có máy ảnh mang theo thì chụp) như Nghệ An thì có thể xem là không đáng kể. Trong giáo trình đào tạo phóng viên ngành báo chí bộ môn Ảnh báo chí sắp xếp thời gian quá ít. Trong kết cấu chương trình đào tạo chưa bố trí thời gian thực hành hợp lý.

Ngoài ra, làm nghề báo phải có nhiều trải nghiệm, nhiều gian khổ để có một tác phẩm tốt. Bên cạnh đó đội ngũ CTV ảnh hiện tại khá dồi dào, nhưng họ không nhận được những yêu cầu mà tòa soạn cần là gì, họ lại càng không có những cuộc trao đổi nghiệp vụ với tư cách là cộng tác viên. Họ đi thích thì chụp, gặp thì chụp, chụp thì gửi, nên lúc có, lúc không, làm cho nguồn kho ảnh của phòng biên tập cũng rất hạn chế, không có ảnh để chọn, và có khi chuyển đến thì sự kiện đã đi qua...  

Chia sẻ...

Thứ hai là: Sự dễ dãi trong khâu biên tập sử dụng đăng ảnh như: Chú thích ảnh, vị trí đặt ảnh, độ nét của ảnh, cắt cúp ảnh, in xấu, nhòe, lỗi kỹ thuật, có trang báo in ảnh mà độc giả không biết khi chỉ thấy một làm cho chất lượng ảnh báo chí không cao trên các báo hiện nay.

Để khắc phục những tồn tại nêu trên, các cơ quan báo chí cần quan tâm những vấn đề sau:

Trước hết, cần đặt vị trí của phóng viên ảnh báo chí, người biên tập ảnh tại cơ quan báo của mình một cách đúng mức, đây là lực lượng nòng cốt chủ công của tờ báo. Ban biên tập không thể chỉ quan tâm đầu tư và đánh giá cao bài viết của phóng viên mà bỏ qua việc đầu tư  cho ảnh đăng trên tờ báo của mình, tôi cho rằng đây là việc cần thiết phải thay đổi nhận thức của lãnh đạo các tờ báo và đội ngũ biên tập. Biên tập viên phải được đầu tư bồi dưỡng không chỉ phẩm chất chính trị, sự nạy cảm chính trị, bản lĩnh nghệ nghiệp mà cả về kiến thức sử dụng thành thạo các thiết bị chuyên ngành ảnh hiện nay (điều này rất cần ở Biên tập viên nhằm phát hiện loại bỏ được những ảnh Thời sự mà lại potoshop chỉnh sửa làm sai lệc vấn đề, mất tính trung thực của sự kiện).

Thứ hai, luôn quan tâm đến việc đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng nghiệp vụ ảnh, nâng cao tính chuyên nghiệp cho đội phóng viên, biên tập viên,  cộng tác viên, tôn vinh các tác phẩm ảnh xuất sắc. Công bằng mà đanh giá, ở địa phương Nghệ An đội ngũ nhiếp ảnh khá đông đảo, đa dạng, trình độ học vấn, ý thức nghề cũng khác nhau, mục đích đến với nhiếp ảnh của họ cũng rất khác nhau. Do đó khi tòa soạn biết và có cách khai thác nguồn nhân lực này vừa ít tốn kém, vừa có nguồn ảnh dồi dào thì cũng góp phần cải thiện nội dung ảnh báo chí trên tờ báo của mình một cách đáng kể.

Thứ ba, tổ chức những cuộc thi ảnh Báo chí trên tờ báo của mình với nhiều cách làm hấp dẫn, hiệu quả. Thực tế kinh nghiệm của Ban biên tập Báo Nghệ An thời gian qua và hiện nay đang duy trì rất tốt cuộc thi ảnh “Khoảnh khắc vàng” chọn đăng hàng ngày trên nhật báo. Tổ chức trao đổi nghiệp vụ, đã thu hút đông đảo lực lượng CTV tham gia.

Câu lạc bộ ảnh báo chí Hội Nhà báo Nghệ An và các CLB ảnh khác trong tỉnh đã làm cho diện mạo của ảnh báo chí Nghệ An được hấp dẫn hơn. Đội ngũ CTV là lực lượng có trình độ chuyên môn, nhiều tay máy lâu năm, họ có mặt ở khắp mọi miền trong tỉnh, trên tất cả các lĩnh vực nên có nguồn ảnh khá phong phú. Lực lượng này nếu được bồi dưỡng, trang bị, cung cấp thêm cho họ về nhiệm vụ chính trị những yêu cầu của Tòa soạn thì chắc chắn sẽ có nhiều tác phẩm ảnh Báo chí chất lượng cao. 

Nhà báo – NSNA Trần Duy Ngoãn