Mới đầu hè đã nắng nóng thiêu đốt khắp nơi có phải do "siêu El nino"?

Nắng nóng gay gắt ở nhiều nơi

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, do ảnh hưởng của hoàn lưu vùng thấp nóng phía Tây cộng với tác động của hiệu ứng gió phơn hoạt động mạnh từ ngày 3/4 ở khu vực Trung Bộ từ Thanh Hóa-Tp. Đà Nẵng, phần phía Đông của tỉnh Quảng Ngãi, Gia Lai đã xảy ra nắng nóng và nắng nóng gay gắt trên diện rộng, một số nơi nắng nóng đặc biệt gay gắt, với mức nhiệt cao nhất trong ngày phổ biến từ 36-39 độ, riêng khu vực các tỉnh từ Nghệ An đến Quảng Trị từ ngày 6/4 đến nay (8/4) đã xảy ra nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhát trong ngày phổ biến từ 39-40 độ, có nơi trên 41 độ như: Tây Hiếu (Nghệ An) 41,9 độ; Con Cuông (Nghệ An) 41,3 độ;..

Khu vực phía Tây của Bắc Bộ nắng nóng và nắng nóng gay gắt nhiệt độ phổ biến từ 36-38 độ, có nơi trên 39 độ như Mường Tè (Lai Châu) 39,9 độ; Phù Yên (Sơn La), Mai Châu (Phú Thọ) 40,2 độ; khu vực cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ nắng nóng trên diện rộng với nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 35-37 độ, có nơi trên 37 độ.

Nắng nóng gay gắt xuất hiện ở nhiều khu vực trên cả nước.

Ông Mai Văn Khiêm cho biết, dự báo, hiện tại vùng thấp nóng phía Tây vẫn đang hoạt động mạnh, tiếp tục tác động và gây ra hiệu ứng gió phơn mạnh ở các tỉnh miền Trung, ở khu vực phía Nam lưỡi áp cao cận nhiệt đới (khối không khí ổn định) vẫn bao trùm khu vực cao nguyên Trung Bộ và các tỉnh Nam Bộ, vì vậy, từ ngày 9-13/4 khu vực phía Tây của Bắc Bộ nắng nóng và nắng nóng gay gắt, nhiệt độ 36-39 độ, có nơi trên 39 độ.

Khu vực phía Đông của Bắc Bộ trong ngày 9/4 nắng nóng vùng đồng bằng; từ ngày 10-13/4 nắng nóng diện rộng, nhiệt độ cao nhất trong ngày phổ biến từ 35-37 độ, có nơi trên 37 độ.

Khu vực Trung Bộ từ Thanh Hóa-Tp. Đà Nẵng, phần phía Đông của tỉnh Quảng Ngãi, Gia Lai từ ngày 09-14/4 nắng nóng gay gắt, với nhiệt độ cao phổ biến từ 36-39 độ, riêng khu vực các tỉnh từ Nghệ An đến Tp. Huế nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao phổ biến 39-40 độ, có nơi trên 41 độ.

Khu vực cao nguyên Trung Bộ và các tỉnh Nam Bộ từ ngày 09-14/4 tiếp tục nắng nóng diện rộng, nhiệt độ phổ biến 35-37 độ.

Về cấp độ rủi ro thiên tai do nắng nóng các khu vực cấp 1; riêng các tỉnh thành phố từ Nghệ An đến Tp. Huế cấp độ rủi ro thiên tai do nắng nóng ở mức cấp 2.

Cấp độ rủi ro thiên tai do nắng nóng ở khu vực miền Trung được xác định đạt ngưỡng cấp 2 khi nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến từ 37–39°C, kéo dài liên tục từ 2–3 ngày trở lên và xảy ra trên diện rộng, thường từ 2 tỉnh trở lên. Ở mức này, nắng nóng đã bắt đầu gây ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe người dân, cũng như các hoạt động sản xuất và sinh hoạt.

Trong thực tế, việc đánh giá còn xem xét thêm các yếu tố như độ ẩm thấp, hiệu ứng gió phơn và thời gian kéo dài của đợt nắng nóng để xác định mức độ rủi ro tổng hợp. Từ sau ngày 14/4 nắng nóng các khu vực có xu hướng giảm dần.

Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn trong tháng 4/2026 nắng nóng sẽ gia tăng hầu khắp cả nước, cường độ được đánh giá gay gắt hơn so với cùng kỳ nhiều năm, tập trung chính tại một số khu vực như Tây Bắc Bộ, Thanh Hóa đến Huế và Nam Bộ. Nền nhiệt độ trong tháng 4 tại khu vực Bắc Bộ và Thanh Hóa-Huế được dự báo sẽ có xu hướng ấm hơn từ 1,5-2,5 độ C so với cùng kỳ nhiều năm; các khu vực còn lại trên cả nước, mức nhiệt chỉ cao hơn từ 0,5-1,5 độ C.

Tháng 5 sẽ xuất hiện nhiều đợt nắng nóng

Ông Mai Văn Khiêm cho biết, từ khoảng tháng 5 sẽ xuất hiện nhiều hơn, các đợt nắng nóng cũng sẽ mạnh ở khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ sẽ gia tăng hơn về cường độ cho tới tháng 8/2026; sau đó từ khoảng tháng 9/2026 nắng nóng có xu hướng suy giảm dần. Nắng nóng của năm 2026 có khả năng xảy ra nhiều hơn và gay gắt hơn so với cùng kỳ năm 2025.

Cảnh báo về tác động của nắng nóng kéo dài và hiệu ứng gió phơn khô nóng do vùng áp thấp phía Tây gây ra khiến nguy cơ cao xảy ra cháy nổ và hỏa hoạn ở khu vực dân cư do nhu cầu sử dụng điện tăng cao và nguy cơ xảy ra cháy rừng ở mức cao. Ngoài ra, nắng nóng còn có thể gây tình trạng mất nước, kiệt sức do sốc nhiệt đối với cơ thể người khi tiếp xúc lâu với nền nhiệt độ cao.

Ông Mai Văn Khiêm lưu ý, nhiệt độ dự báo trong các bản tin nắng nóng và nhiệt độ cảm nhận thực tế ngoài trời có thể chênh lệch từ 2-4 độ, thậm chí có thể cao hơn phụ thuộc vào các điều kiện mặt đệm như bê tông, đường nhựa.

Về khả năng xuất hiện El Nino trong thời gian tới, ông Mai Văn Khiêm nhận định, từ đầu năm 2026 đến nay, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia liên tục duy trì nhận định về khả năng hình thành El Nino vào giai đoạn cuối năm 2026. Các cập nhật dự báo mới nhất cho thấy xác suất xảy ra El Nino đang có xu hướng gia tăng rõ rệt, với khả năng xuất hiện trong giai đoạn cuối năm 2026 khoảng 70–80% và có thể kéo dài sang năm 2027.

Phần lớn các mô hình dự báo hiện nay đang nghiêng về kịch bản El Niño đạt cường độ mạnh, với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino 3.4 phổ biến ở mức tương đương các sự kiện El Niño rất mạnh trong quá khứ như 1982–1983, 1997–1998 và 2015–2016, khi chỉ số Oceanic Niño Index đều vượt ngưỡng +2,0°C và gây ra nhiều biến động khí hậu trên phạm vi toàn cầu.

Tuy nhiên, chỉ một số ít mô hình cá biệt đưa ra kịch bản cực đoan với cường độ có thể vượt các mức kỷ lục trước đây. Cần lưu ý rằng các dự báo dài hạn đối với ENSO vẫn còn nhiều bất định, đặc biệt trong giai đoạn chuyển mùa tính chắc chắn chưa cao.

"Vì vậy, ở thời điểm hiện tại, còn quá sớm để khẳng định khả năng xuất hiện "siêu El Nino". Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia đang tiếp tục theo dõi chặt chẽ và sẽ cập nhật kịp thời các diễn biến mới trong thời gian tới", ông Mai Văn Khiêm nói.