FPT Telecom, Viettel, VTV tạm “thở phào” khi “đế chế” Xôi Lạc TV bị triệt phá

Xôi Lạc TV mới bị triệt phá sau 1 thập kỷ tung hoành tại Việt Nam.

Trong nhiều năm qua, các trang web phát sóng lậu bóng đá đã trở thành địa chỉ quen thuộc của một bộ phận người hâm mộ tại Việt Nam. Xôi Lạc TV là một trong những hệ thống nổi bật nhất, thu hút lượng truy cập lớn nhờ phát miễn phí các trận đấu từ những giải đấu hàng đầu thế giới như Premier League, UEFA Champions League hay La Liga.

Điểm chung của các trang web này là khai thác nội dung mà không sở hữu bản quyền phát sóng, sau đó kiếm tiền thông qua quảng cáo trực tuyến hoặc các đường dẫn cá cược. Chỉ cần vài cú nhấp chuột, người dùng có thể xem các trận cầu đỉnh cao mà không phải trả phí, khiến lượng truy cập vào những nền tảng như vậy tăng mạnh trong thời gian dài.

Thực tế này khiến thị trường bản quyền bóng đá tại Việt Nam gặp nhiều khó khăn. Các doanh nghiệp truyền hình và nền tảng phát trực tuyến phải chi hàng chục triệu USD để mua quyền phát sóng các giải đấu lớn. Tuy nhiên, khi khán giả có thể xem miễn phí ở nhiều nơi trên Internet, không ít người đã từ bỏ việc đăng ký các gói thuê bao hợp pháp.

Hệ quả là doanh thu từ thuê bao và quảng cáo của các đơn vị sở hữu bản quyền bị ảnh hưởng đáng kể. Trong khi đó, những trang web phát lậu lại thu lợi lớn mà gần như không phải chịu chi phí nội dung.

Một chuyên gia trong lĩnh vực truyền hình nói với VietNamNet rằng, hậu quả lớn nhất mà hệ sinh thái Xôi Lạc TV gây ra không chỉ là việc ảnh hưởng đến các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền, mà điều nguy hiểm nhất là mức độ tàn phá của nó với hàng triệu người dân, đặc biệt là tầng lớp thanh niên Việt Nam. Nhiều gia đình ở nông thôn đã tan gia bại sản, bán nhà, bán đất khi con cái họ dính vào cá độ bóng đá và cờ bạc trực tuyến. Đi kèm với cá độ bóng đá, cờ bạc trực tuyến là tín dụng đen với lãi suất cắt cổ đang hoành hành các vùng nông thôn. 

Cú hích cho truyền hình trả tiền và cuộc đua bản quyền

Trong bối cảnh đó, việc triệt phá hệ thống Xôi Lạc TV được xem là tín hiệu tích cực đối với các doanh nghiệp đang đầu tư vào bản quyền thể thao.

Trước hết, động thái này giúp khôi phục phần nào giá trị kinh tế của bản quyền bóng đá. Khi các nguồn phát lậu bị hạn chế, khán giả muốn theo dõi các trận đấu chất lượng cao buộc phải tìm đến những nền tảng hợp pháp. Điều này có thể giúp gia tăng lượng thuê bao cho các dịch vụ truyền hình trả tiền và các nền tảng phát trực tuyến.

Một trong những doanh nghiệp được cho là hưởng lợi trực tiếp là FPT Telecom – đơn vị vừa giành được quyền phát sóng giải Premier League tại Việt Nam trong chu kỳ bản quyền mới, sau khi K+ nói lời chia tay thị trường Việt Nam. Trước đó, giải đấu hấp dẫn nhất hành tinh này nhiều năm liền được khai thác bởi K+ trên các nền tảng truyền hình trả tiền.

Việc sở hữu Ngoại hạng Anh được xem là “vũ khí chiến lược” của FPT Telecom trong cuộc cạnh tranh thuê bao truyền hình và streaming thể thao. Khi các nguồn xem miễn phí bị thu hẹp, một bộ phận khán giả buộc phải chuyển sang các nền tảng hợp pháp để theo dõi các trận đấu đỉnh cao, từ đó giúp doanh nghiệp gia tăng lượng thuê bao cũng như doanh thu từ quảng cáo.

Trong khi đó, Viettel, đơn vị đang nắm quyền phát sóng giải Champion league cũng có thể hưởng lợi từ xu hướng này. Dù sức hút của Champion league tại Việt Nam không lớn bằng Ngoại hạng Anh, nhưng vẫn sở hữu lượng người hâm mộ trung thành. Khi các nguồn phát lậu bị hạn chế, giá trị nội dung bản quyền của Viettel cũng có cơ hội được cải thiện.

Không chỉ có Viettel, FPT mà VTV cũng là nạn nhân của hệ sinh thái Xoi Lac. Đại diện VTVcab chia sẻ, trong trận chung kết bóng chuyền nữ giữa Việt Nam và Thái Lan vừa qua, hệ thống giám sát bản quyền đã phát hiện vi phạm từ sớm, ngay khi có dấu hiệu phát lậu tín hiệu trận chung kết. Tuy nhiên, điều đáng kinh ngạc là kẻ phát tán nội dung vi phạm đã có sẵn một “kho” tên miền dự phòng, liên tục thay đổi khi bị chặn. “Trong giải đấu, web lậu đã rất nhiều lần đổi địa chỉ tên miền để tránh sự rà quét và ngăn chặn của đơn vị cung cấp dịch vụ. Chúng tôi chặn tên miền ‘thập cẩm 1’ thì chưa đầy vài phút sau xuất hiện như thập cẩm 1’, thapcam2, thapcam, thapcam73... Cứ mỗi lần bị chặn, hacker lại tung ra một tên miền mới và chuyển hướng người dùng chỉ trong tích tắc. Không chỉ có trang thapcam, mà còn loạt trang khác như: vebo, khandaiA, xoilac... cũng có hành vi tương tự" đại diện VTVcab cho biết.

Không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, việc xử lý mạnh tay các hệ thống phát lậu còn góp phần tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh hơn cho ngành nội dung số. Trong thời gian dài, các doanh nghiệp mua bản quyền phải cạnh tranh không chỉ với nhau mà còn với những trang web vi phạm pháp luật. Sự chênh lệch về chi phí và nghĩa vụ pháp lý khiến cuộc cạnh tranh trở nên thiếu công bằng.

Cuộc chiến bản quyền vẫn còn nhiều thách thức

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng cho rằng việc triệt phá một trang web lớn không đồng nghĩa với việc tình trạng phát sóng lậu sẽ chấm dứt hoàn toàn. Trong môi trường Internet, các trang web vi phạm bản quyền có thể dễ dàng thay đổi tên miền, chuyển máy chủ ra nước ngoài hoặc hoạt động dưới những hình thức mới. Một ví dụ cho thấy bộ phim “Mưa đỏ” sau khi được đưa lên TV360 của Viettel đã bị hàng loạt web phim lậu đánh cắp bản quyền. Trên các trang web phim lậu như Rophim, Motchill… vẫn ngang nhiên lôi kéo người xem vào cờ bạc trực tuyến.

Ngoài ra, thói quen xem miễn phí của một bộ phận khán giả vẫn là rào cản lớn đối với sự phát triển của thị trường truyền hình trả tiền. Trong nhiều năm, việc xem bóng đá qua các trang web lậu đã trở thành lựa chọn phổ biến vì tiện lợi và không tốn chi phí.

Một yếu tố khác cũng được giới chuyên môn nhắc tới là uy tín của thị trường truyền hình Việt Nam đối với các đối tác quốc tế. Các tổ chức quản lý giải đấu lớn như Union of European Football Associations hay Fédération Internationale de Football Association luôn coi việc bảo vệ bản quyền là yếu tố quan trọng khi cấp quyền phát sóng. Việc Việt Nam xử lý nghiêm các hệ thống phát lậu có thể góp phần củng cố niềm tin của các đối tác này trong những cuộc đàm phán bản quyền sau này.

Ở góc độ doanh nghiệp, khi thị trường phát lậu bị siết chặt, các nền tảng hợp pháp cũng phải nâng cao chất lượng dịch vụ để giữ chân người xem. Điều này bao gồm việc cải thiện chất lượng hình ảnh, giảm độ trễ khi phát trực tuyến, nâng cao chất lượng bình luận cũng như xây dựng các gói thuê bao linh hoạt với mức giá phù hợp.

Việc triệt phá Xôi Lạc TV có thể coi là một dấu mốc quan trọng trong nỗ lực bảo vệ bản quyền thể thao tại Việt Nam. Tuy vậy, để thị trường phát triển bền vững, cần sự phối hợp lâu dài giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp nội dung và chính cộng đồng người dùng Internet. Chỉ khi bản quyền được tôn trọng và thực thi nghiêm túc, ngành công nghiệp truyền hình thể thao tại Việt Nam mới có thể phát triển ổn định trong kỷ nguyên số.