Tan hoang đồng muối
Đi dọc đồng muối của xã Diễn Ngọc nối từ Lạch Vạn (Diễn Kim) đến giáp sông Bùng của xã Diễn Kỷ, chúng tôi thấy im ắng và tĩnh lặng. Trong làng, ngoài đồng thỉnh thoảng mới gặp vài ba người già và chị em phụ nữ, gương mặt ai nấy hốc hác mệt mỏi. Chị Nguyễn Thị Loan ở làng Hồng Yên năm nay mới 35 tuổi mà tưởng chị đã ngoài 50. Tôi hỏi: "Nắng to, trời tạnh ráo sao bà con không bám ô nại để làm muối?". Chị lắc đầu buồn bã trả lời: "Cả hai sào muối nhà em đều bị ô nhiễm đành phải bỏ hoang. Năm ngoái, chồng em sang tận xã Diễn Kim mua mấy ô tô đất cát mặn về phơi ra ô để sản xuất muối. Làm cật lực cả ngày nhưng chỉ được vài ba tấn, bán rẻ như bèo nhưng vẫn không hết. Tính ra nếu mua đất mặn từ xa về sản xuất thì chi phí đội lên quá trời, càng thua lỗ, nên bà con diêm dân chúng tôi đang khóc dở chết dở. Cánh thanh niên, trung niên khỏe mạnh lần lượt vào Nam làm thuê kiếm sống, khổ nhất là ông bà già và các chị có con mọn hàng ngày chỉ trông vào mấy sào ruộng muối. Nay đồng muối bỏ hoang không sản xuất được đành lâm vào cảnh đói cơm, rách áo!".
 |
| Nhiều đồng muối phải bỏ hoang vì tình trạng ô nhiễm nặng |
Hơn 250 hộ sản xuất muối của xã Diễn Ngọc không có ruộng đất làm nông nghiệp, chỉ thuần túy làm nghề muối theo kiểu cha truyền con nối. Nay đồng muối hoang hóa bị ô nhiễm, huyện chưa có kế sách chuyển đổi kinh tế, giúp xã tháo gỡ khó khăn. Đã có vài ba đảng viên, CCB đứng mũi chịu sào "bứt phá" vươn lên như ông Hà Văn Đình, rồi ông Hậu, ông Hải mạnh dạn vay vốn đầu tư cải tạo ruộng muối nhà mình để nuôi trồng thủy sản. Kết cục, do ao đầm bị ô nhiễm từ nguồn nước làm cho tôm cua chết dần, đành bó tay.
Đem nỗi bức xúc của bà con diêm dân trao đổi với chủ tịch UBND xã Diễn Ngọc, ông Đậu Xuân Thủy, được ông cho biết: Cả 30ha ruộng muối bỏ hoang của bà con diêm dân trong xã là có thật. Phần vì ô nhiễm bởi rác thải, nước bẩn từ sông Bùng đi qua 20 xã của 2 huyện Yên Thành, Diễn Châu đổ về, gặp nước thủy triều dâng lên làm cho đồng muối của xã bị ô nhiễm ngọt hóa. Thứ nữa do hơn 400 con tàu đánh cá của 2 xã Diễn Bích, Diễn Ngọc ngày ngày vào ra Lạch Vạn, kênh tiêu úng Diễn Ngọc xả nước bẩn khói xăng dầu vào các cửa cống, kênh mương dẫn nước đến ô nại làm hạt muối kết tinh kém, màu muối không trắng trong, năng suất chất lượng giảm. Từ chỗ chỉ ô nhiễm vài ba ha, xã và dân đầu tư kinh phí để "thau chua xả phèn", nhưng đến năm 2010, thì lực bất tòng tâm, bà con diêm dân đánh bó tay để đồng muối hoang hóa. Tỷ lệ hộ nghèo và dân không có việc làm càng cao. Xã đã tính đến chuyện chuyển đồng muối sang nuôi trồng thủy sản tập trung nhưng chi phí quá cao, phải mất hơn 1 tỷ đồng mới xây dựng được một ao nuôi tôm rộng 600m2. Qua nuôi thử nghiệm bằng phương pháp quảng canh nhưng tôm cua vẫn chết dần không còn ai giám nuôi nữa. Dân nghèo, xã cũng nghèo đành bất lực nhìn đồng muối bỏ hoang.
Vẫn biết cái khó của nghề muối là chỉ làm được 180 ngày từ tháng tư đến tháng sáu. Những tháng còn lại không sản xuất được muối bởi trời âm u và có mưa bão từ biển tràn lên. Bởi vậy, trong 4 tháng hè bà con phải làm cật lực, đổ mồ hôi sôi nước mắt, chịu đựng cái nắng như thiêu như đốt với nhiệt độ ngoài trời từ 38 đến 40 độ C. Hơn nữa, phải làm thành thạo các khâu thao tác như cào, đảo, phơi muối, lọc nước dưới nắng hè chang chói. Chiều đến, phải đóng bao, chất vào kho. Vất vả là thế nhưng có sản phẩm bán để mua gạo về ăn, dù muối có rẻ đến đâu, diêm dân vẫn có ngày hai bữa cơm no đủ. Bây giờ đồng muối ô nhiễm, ngọt hóa bỏ hoang, diêm dân lại đối mặt với cái đói, cái nghèo. Mong sao, các ngành chức năng và chính quyền địa phương sớm có giải pháp giúp diêm dân Diễn Ngọc giữ nghề, hoặc chuyển đổi kinh tế trên tinh thần đất nào cũng làm ra sản phẩm, thành lập khu công nghiệp nhỏ, xây dựng làng nghề chế biến hải sản, chợ nông thôn.
(Hoài Thung)
