Nghệ An: Khan hiếm nhân công sau Tết, nhiều công trình chậm tiến độ

Nhiều công trình thiếu thợ xây

Theo thông lệ, sau Tết là giai đoạn các công trình đồng loạt tái khởi động. Nhiều hợp đồng đã được ký kết từ cuối năm trước, chờ qua Tết để triển khai. Bên cạnh đó, tâm lý người dân thường chọn đầu năm để xây nhà, khiến nhu cầu thuê thợ tăng mạnh.

Tuy nhiên, nghịch lý là khi nhu cầu tăng cao thì nguồn lao động lại sụt giảm. Một bộ phận thợ xây về quê ăn Tết chưa quay lại làm việc; số khác chuyển sang ngành nghề có thu nhập ổn định hơn như làm công nhân tại các khu công nghiệp, làm dịch vụ hoặc đi làm ăn xa. Hệ quả là nhiều công trình nhà ở Nghệ An phải thi công cầm chừng, thậm chí tạm dừng do không đủ nhân công.

Ông Nguyễn Thọ Minh ở xã Quan Thành đã triển khai xây dựng căn nhà 2 tầng từ trước Tết. Đến nay, công trình mới đổ móng, theo kế hoạch, sau ngày mồng 10 tháng Giêng âm lịch, đội thợ sẽ quay lại tiếp tục thi công. "Tuy nhiên, đến thời điểm này, chỉ huy động được 2-3 thợ, một số thợ hẹn qua rằm, có người bảo xong tháng Giêng mới đi làm. Công trình chậm tiến độ, vật liệu để ngổn ngang, gia đình phải thuê người trông coi", ông Minh chia sẻ.

Công trình nhà ở dân sinh Nghệ An đang thi công. Ảnh: Văn Trường

Không chỉ các hộ dân gặp khó trong việc tìm thợ, nhiều chủ thầu cũng lâm vào cảnh “chạy đôn chạy đáo” để đảm bảo tiến độ những công trình đã nhận. Ông Trần Văn Minh, chủ thầu xây dựng tại xã Quan Thành cho biết, hiện đơn vị đang thi công cùng lúc 2-3 công trình. Tuy nhiên, sau Tết một số lao động xin nghỉ việc, số khác chưa quay lại đầy đủ.

“Thiếu thợ phụ nên có lúc phải điều cả thợ chính xuống làm việc phụ để kịp tiến độ. Chúng tôi phải xoay vòng nhân công giữa các công trình, nhưng đây chỉ là giải pháp tạm thời”, ông Minh nói.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại nhiều địa phương khác trong tỉnh. Một chủ thầu ở xã Văn Kiều cho biết, ông đang nhận triển khai 4 - 5 công trình vừa và nhỏ, bao gồm cả nhà ở dân sinh và một số hạng mục giao thông. Thế nhưng, số lao động quay lại làm việc chỉ đạt khoảng 30 - 50% so với nhu cầu. Nhiều người xin nghỉ để làm việc ở địa bàn khác hoặc chuyển hẳn sang nghề mới.

Tình trạng thiếu hụt lao động sau Tết không chỉ diễn ra tại các công trình nhà ở dân sinh mà còn rõ nét ở những dự án quy mô lớn trên địa bàn Nghệ An. Ghi nhận tại một dự án chung cư Quang Trung ở phường Thành Vinh, không khí thi công những ngày đầu năm khá trầm lắng do thiếu nhân công.

Đại diện đơn vị thi công cho biết, dự án đang triển khai xây dựng 2 tòa chung cư, khối lượng công việc lớn, yêu cầu huy động thường xuyên hàng trăm lao động. Tuy nhiên, sau kỳ nghỉ Tết, số công nhân quay trở lại công trường chỉ hơn 50 người, chưa đáp ứng một nửa nhu cầu thực tế. “Việc thiếu hụt nhân lực chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến tiến độ thi công, đặc biệt trong giai đoạn cần đẩy nhanh khối lượng như hiện nay”, vị đại diện chia sẻ.

Theo nhận định của nhiều chủ thầu, tình trạng khan hiếm thợ xây thường kéo dài từ tháng Giêng đến hết tháng Ba âm lịch. Đây là thời điểm nhu cầu xây dựng tăng mạnh sau kỳ nghỉ Tết, trong khi tâm lý “tháng ăn chơi” vẫn còn ảnh hưởng đến một bộ phận lao động tự do. Nguồn cung nhân lực giảm sút trong khi nhu cầu tăng cao đã đẩy giá thuê nhân công lên, làm đội chi phí đầu tư của nhiều dự án.

Cần giải pháp đồng bộ để "giữ chân" thợ xây

Trước tình trạng thiếu hụt lao động trong lĩnh vực xây dựng, việc "giữ chân" và ổn định đội ngũ thợ xây trở thành yêu cầu cấp bách, cần những giải pháp đồng bộ, lâu dài. Khảo sát cho thấy thu nhập của thợ xây không quá thấp so với mặt bằng lao động phổ thông; thợ chính có thể đạt 10 - 12 triệu đồng/tháng, thợ phụ từ 6 - 7 triệu đồng/tháng. Tuy vậy, mức lương chưa đủ bảo đảm để gắn bó bền vững. Đặc thù công việc nặng nhọc, làm ngoài trời, phụ thuộc thời tiết và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn khiến nghề này giảm sức hút, nhất là với lao động trẻ.

Công trình nhà dân ở xã Giai Lạc chỉ có 2 thợ xây. Ảnh: Văn Trường

Thực tế cho thấy, xu hướng chuyển dịch việc làm đang diễn ra rõ rệt. Chị Trần Thị Phương (xã Diễn Châu) chia sẻ, sau Tết, chị đã nghỉ làm thợ hồ để xin vào làm tại một công ty da giày gần nhà với mức lương hơn 9 triệu đồng/tháng. “Làm thợ hồ vất vả, nắng nóng hay mưa gió đều phải làm ngoài trời. Tôi muốn tìm công việc ổn định, nhẹ nhàng hơn”, chị cho biết.

Trao đổi về vấn đề này, ông Trần Văn Thanh - Trưởng phòng Quản lý chất lượng, Sở Xây dựng Nghệ An cho biết, thời gian qua, Nghệ An triển khai đồng loạt nhiều công trình Nhà nước, khu đô thị và các công trình dân sinh, kéo theo nhu cầu nhân công tăng mạnh. Tuy nhiên, nguồn lao động thợ xây ngày càng thu hẹp do nhiều người chuyển sang làm việc trong các khu công nghiệp hoặc rời địa phương tìm kiếm công việc có thu nhập ổn định hơn. Sự thiếu hụt này không chỉ gây khó khăn cho các hộ dân có nhu cầu xây dựng, sửa chữa nhà cửa mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ các công trình giao thông, hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn.

Để "giải bài toán" thiếu thợ xây trong những tháng đầu năm cũng như về lâu dài, cần sự vào cuộc đồng bộ của doanh nghiệp, cơ sở đào tạo nghề và cơ quan quản lý nhà nước. Trước hết, các chủ thầu cần cải thiện chế độ đãi ngộ, từng bước chuyển từ hình thức thuê lao động thời vụ sang ký kết hợp đồng dài hạn. Việc tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm tai nạn và bảo đảm các quyền lợi cơ bản cho người lao động sẽ tạo sự yên tâm, tăng tính gắn bó với nghề.

Một công trình chung cư ở phường Thành Vinh đang im lìm do lao động chưa đi làm đầy đủ. Ảnh: Văn Trường

Song song với đó, công tác đào tạo nghề cần được chú trọng theo hướng bài bản, gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp. Việc mở các lớp tập huấn an toàn lao động, cập nhật kỹ thuật thi công mới và ứng dụng công nghệ trong xây dựng không chỉ nâng cao tay nghề mà còn góp phần cải thiện điều kiện làm việc. Đẩy mạnh cơ giới hóa, sử dụng thiết bị hỗ trợ thay cho lao động thủ công nặng nhọc được xem là giải pháp căn cơ nhằm giảm áp lực cho thợ xây, tăng năng suất và hạn chế rủi ro tai nạn.

Thiếu thợ xây sau Tết không phải câu chuyện mới, nhưng trong bối cảnh thị trường lao động biến động mạnh, để ngành xây dựng Nghệ An phát triển bền vững, đáp ứng nhu cầu nhà ở và hạ tầng ngày càng gia tăng, việc ổn định và nâng cao chất lượng đội ngũ thợ xây là yêu cầu cấp thiết. Khi người lao động được đào tạo bài bản, làm việc an toàn, có thu nhập và phúc lợi tương xứng, họ sẽ gắn bó lâu dài với nghề, qua đó góp phần bảo đảm tiến độ và chất lượng các công trình, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.