Điều chỉnh quy hoạch hai bên đại lộ Vinh - Cửa Lò: Mở rộng không gian đô thị chiến lược

Trải qua gần 10 năm thực hiện quy hoạch cũ hai bên đại lộ với nhiều thay đổi của thời cuộc, việc điều chỉnh quy hoạch phân khu hai bên đại lộ trở thành yêu cầu tất yếu.

Tầm quan trọng của một quy hoạch lớn

Đại lộ Vinh – Cửa Lò là trục kết nối chiến lược giữa thành phố Vinh (cũ) và Cửa Lò, đóng vai trò mở rộng không gian đô thị về phía biển. Tuyến đường này không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn tạo hành lang phát triển kinh tế, du lịch và dịch vụ cho toàn tỉnh Nghệ An. Quy hoạch hai bên đại lộ vì vậy mang ý nghĩa trục cấu trúc đô thị hiện đại, đồng bộ và có tầm nhìn dài hạn. Đây cũng là nền tảng quan trọng để thu hút đầu tư, hình thành chuỗi đô thị - dịch vụ - nghỉ dưỡng chất lượng cao trong tương lai.

Quy hoạch cũ hai bên đại lộ Vinh - Cửa Lò. Ảnh: Trân Châu

Từ tháng 8/2019, UBND tỉnh Nghệ An đã phê duyệt Quy hoạch phân khu Đại lộ Vinh - Cửa Lò và khu vực hai bên tuyến, tỷ lệ 1/2.000. Đây được xem là bước đi quan trọng trong việc hiện thực hóa chiến lược mở rộng không gian đô thị Vinh theo hướng ra biển, đồng thời tạo dựng nền tảng cho sự liên kết phát triển giữa đô thị trung tâm với Cửa Lò.

Theo quy hoạch này, đại lộ dài 11,2 km được chia thành 5 phân khu chức năng với tổng diện tích khoảng 1.752 ha. Mỗi phân khu mang một vai trò riêng, tạo nên một chỉnh thể phát triển hài hòa: Từ khu trung tâm hành chính, nghiên cứu phát triển, khu ở, thể thao đến trung tâm du lịch nghỉ dưỡng cao cấp ven biển. Quy hoạch cũng đặt ra tầm nhìn hình thành một trục đô thị hiện đại với dải xây dựng rộng 220 - 250 m mỗi bên, tích hợp hệ thống giao thông công cộng, trong đó có ý tưởng tuyến đường sắt đô thị chạy dọc đại lộ.

Đại lộ Vinh - Cửa Lò. Ảnh: Trân Châu

Ở thời điểm ban hành, quy hoạch này thể hiện tư duy tiên phong, định hình một không gian phát triển mới cho thành phố Vinh và vùng phụ cận.

Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, bối cảnh phát triển đã có nhiều thay đổi. Cùng với đó, việc sắp xếp, điều chỉnh địa giới hành chính cũng như sự thay đổi trong nhu cầu phát triển đô thị đã khiến nhiều nội dung trong quy hoạch cũ bộc lộ một số hạn chế.

Đáp ứng thực tiễn phát triển

Tại cuộc họp gần đây của UBND tỉnh Nghệ An về điều chỉnh quy hoạch phân khu đại lộ, cơ quan tư vấn đã tổng hợp các bất cập từ quy hoạch cũ. Trước hết là bài toán quy mô dân số. Quy hoạch cũ dự báo dân số khoảng hơn 46.000 người - mức được đánh giá là thấp so với tiềm năng của một trục đô thị động lực. Với quy mô này, khó có thể hình thành các hệ sinh thái dịch vụ chất lượng cao hay thu hút các nhà đầu tư lớn.

Ông Đoàn Văn Đại - Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết: Việc điều chỉnh quy hoạch nhằm mục tiêu xây dựng trục đại lộ Vinh - Cửa Lò thành trục trung tâm kinh tế, xã hội hiện đại, kết nối vùng lõi đô thị cũ với không gian biển. UBND tỉnh đã giao Sở Xây dựng nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch phân khu Đại lộ Vinh - Cửa Lò và khu vực hai bên đại lộ Vinh- Cửa Lò. Theo đó, rà soát và cập nhật thực trạng; Đánh giá toàn diện các dự án đang triển khai để khắc phục các bất cập tồn tại. Mục tiêu là đảm bảo tính đồng bộ giữa quy hoạch chi tiết với Quy hoạch tỉnh Nghệ An giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050, đặc biệt là phù hợp với lộ trình sáp nhập đơn vị hành chính.

Bên cạnh đó, sẽ điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất, cân đối lại chỉ tiêu đất cho các khu chức năng, ưu tiên hạ tầng xã hội và công trình công cộng sau sáp nhập; Nâng cao hiệu quả khai thác quỹ đất theo nguyên tắc hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo tồn cảnh quan. Xác định rõ mật độ dân cư và các khu vực trọng điểm như trung tâm hành chính mới, khu thương mại và du lịch. Dự báo quy mô dân số tăng mạnh, đòi hỏi hạ tầng phải đi trước một bước.

Tổ chức không gian kiến trúc và cảnh quan: Lấy Đại lộ Vinh - Cửa Lò làm xương sống để phát triển các khu đô thị sinh thái, hiện đại, đảm bảo kết nối mượt mà giữa khu dân cư hiện hữu và các khu đô thị mới. Hình thành các quảng trường lớn, không gian cây xanh, mặt nước và đặc biệt là bổ sung quy hoạch không gian ngầm để tiết kiệm tài nguyên đất và giảm tải hạ tầng. Xác định lại hướng tuyến và lộ giới các đường cấp đô thị, phường nhằm tối ưu sử dụng đất, giảm thiểu khối lượng đền bù giải phóng mặt bằng và tăng tính khả thi.

Quy hoạch mới đã tính toán kỹ hơn yếu tố tĩnh không của Cảng hàng không quốc tế Vinh, đảm bảo hài hòa giữa phát triển đô thị và an toàn hàng không. Chiều cao công trình được điều chỉnh linh hoạt, dao động từ 15 đến 40 tầng, tăng dần về phía biển, vừa tạo điểm nhấn skyline, vừa đảm bảo tuân thủ quy định.

Đối với hệ thống giao thông công cộng, ý tưởng tuyến metro trong quy hoạch cũ dù mang tính hiện đại nhưng chưa thực sự khả thi về nguồn lực đầu tư.

Đặc biệt, một dấu mốc quan trọng trong quá trình điều chỉnh quy hoạch chung đại lộ Vinh - Cửa Lò mới nhất là việc UBND tỉnh Nghệ An ban hành Quyết định số 1500/QĐ-UBND ngày 16/4 về việc phê duyệt điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu Đại lộ Vinh - Cửa Lò và khu vực hai bên Đại lộ Vinh - Cửa Lò (một bộ phận của quy hoạch chung).

Một góc phố biển Cửa Lò. Ảnh: Q.A

Theo Quyết định số 1500/QĐ-UBND, việc điều chỉnh cục bộ tập trung vào một số khu vực trọng điểm dọc tuyến nhằm cập nhật lại các chỉ tiêu sử dụng đất, tổ chức không gian kiến trúc và hệ thống hạ tầng kỹ thuật cho phù hợp với tình hình thực tế. Nội dung điều chỉnh hướng tới khai thác hiệu quả hơn quỹ đất hai bên đại lộ, tăng khả năng thu hút đầu tư, đồng thời thay đổi một số tuyến giao thông, đảm bảo tính đồng bộ với các quy hoạch cấp trên và các dự án hạ tầng đang triển khai. Một điểm đáng chú ý là việc điều chỉnh cục bộ không làm thay đổi tính chất tổng thể của toàn tuyến đại lộ, mà nhằm hoàn thiện, tối ưu hóa chức năng các khu vực.

Ông Nguyễn Đức Thọ - Chủ tịch UBND xã Đông Lộc cho biết: Điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu Đại lộ Vinh - Cửa Lò, cấp trên đã tham khảo ý kiến của xã và cộng đồng dân cư. Xã sẽ tiếp tục tuyên truyền để hệ thống chính trị và nhân dân nắm vững, quản lý đất đai đảm bảo quy hoạch được duyệt.

Việc ban hành Quyết định số 1500/QĐ-UBND có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là cơ sở pháp lý cụ thể hóa quá trình điều chỉnh quy hoạch, chuyển từ định hướng sang hành động. Thứ hai, tạo đà cho các phân khu còn lại tiếp tục được rà soát, lấy ý kiến và hoàn thiện hồ sơ trình phê duyệt điều chỉnh trong thời gian tới.

Mở rộng đô thị về hướng biển

Đại lộ Vinh - Cửa Lò không tồn tại độc lập mà nằm trong tổng thể hệ thống hạ tầng ngày càng hoàn thiện của Nghệ An. Tuyến cao tốc Bắc - Nam đi qua địa bàn đã đưa vào khai thác, cùng với tuyến đường ven biển quốc gia đã hoàn thành, tạo nên mạng lưới kết nối liên vùng mạnh mẽ.

Đại lộ Vinh - Cửa Lò. Ảnh tư liệu: Thành Cường

Trong toàn cảnh đó, đại lộ đóng vai trò là “trục phân phối”, tiếp nhận và điều tiết lưu lượng giao thông từ các hướng đổ về, đặc biệt là dòng khách du lịch, nhà đầu tư từ phía Bắc vào Cửa Lò. Sự giao thoa giữa đại lộ với các tuyến giao thông chiến lược mở ra cơ hội hình thành các trung tâm dịch vụ, logistics và du lịch quy mô lớn.

Bên cạnh đó, làn sóng đầu tư FDI vào Nghệ An đang tăng tốc, với sự hiện diện của các khu công nghiệp lớn như VSIP, WHA. Những dự án này không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn kéo theo nhu cầu lớn về nhà ở, dịch vụ, không gian sống chất lượng cao cho chuyên gia, kỹ sư và người lao động.

Khai thác tiềm năng phát triển của đô thị Cửa Lò. Ảnh: Trân Châu

Khi các phân khu hai bên được điều chỉnh đồng bộ, đại lộ sẽ không chỉ là một tuyến đường giao thông, mà trở thành hành lang kinh tế, không gian sống kiểu mẫu và biểu tượng phát triển mới của tỉnh. Với tầm nhìn đúng đắn, sự quyết liệt trong chỉ đạo và sự đồng thuận của người dân, đại lộ Vinh - Cửa Lò sẽ thực sự trở thành “xương sống” đưa Nghệ An bứt phá trong giai đoạn tới.

Việc điều chỉnh và triển khai quy hoạch hai bên đại lộ Vinh - Cửa Lò cũng đặt ra không ít thách thức. Nguy cơ phát triển thiếu kiểm soát, đặc biệt là tình trạng phân lô bán nền, đầu cơ đất đai nếu không có cơ chế quản lý chặt chẽ. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành trong việc kiểm soát thị trường, lựa chọn nhà đầu tư có năng lực, ưu tiên các dự án quy mô lớn, có tính lan tỏa...