Từ trang trại bỏ hoang đến những ao cá bạc tỷ ở Minh Châu

Quyết định “đánh cược” 

Từ trang trại kém hiệu quả, anh Nhân và anh Nhơn đã dốc vốn vào đầu tư nuôi cá rô đầu nhím. Ảnh: H.T

Những ngày cuối tháng 5, khu trang trại rộng 15ha ở xã Minh Châu rộn ràng tiếng người kéo lưới. Dưới mặt ao loang ánh nắng, từng tốp nhân công thoăn thoắt gom lưới, cá rô đầu nhím quẫy trắng mặt nước, ánh bạc lấp loáng giữa những vòng sóng lan xa. Trên bờ, xe lạnh của thương lái từ các tỉnh phía Bắc đã đỗ sẵn chờ cân hàng. Mỗi lần kéo lưới, cá ken đặc khoang lưới, công nhân nhanh tay phân loại, chuyển lên xe để kịp vận chuyển tiêu thụ trong ngày.

Khó ai hình dung vùng ao ấy trước đây từng bị bỏ không, cỏ dại mọc um tùm, nhiều hạng mục xuống cấp sau thời gian dài làm ăn kém hiệu quả. Nhưng với anh Trần Hiền Nhơn (SN 1989) và anh Lê Trọng Nhân (SN 1985), cùng trú xóm Hà Đông, xã Minh Châu, nơi ấy lại là cơ hội. Khi tìm hiểu thực tế, thấy khu trang trại có diện tích rộng, nguồn nước thuận lợi, hai anh em quyết định thuê lại để đầu tư nuôi cá rô đầu nhím. 

Hiện nay các ao cá đang rộ vụ thu hoạch. Ảnh: T.P

Trước khi trở về quê lập nghiệp, anh Lê Trọng Nhân từng nhiều năm đi xuất khẩu lao động ở nước ngoài, còn anh Trần Hiền Nhơn làm cán bộ tín dụng. Một người quen với guồng quay mưu sinh xa xứ, người kia gắn với công việc văn phòng, cả hai đều chưa từng có kinh nghiệm trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản. Thế nhưng, ý định làm kinh tế từ nghề nuôi cá bắt đầu hình thành sau những chuyến đi thực tế năm 2024, khi hễ nghe nơi nào có mô hình hiệu quả là họ tìm đến học hỏi.

Sau thời gian khảo sát nhiều mô hình, cả hai nhận thấy cá rô đầu nhím có nhiều ưu điểm như thời gian nuôi ngắn, đầu ra tương đối ổn định, giá trị kinh tế cao hơn một số loại cá truyền thống nên quyết định lựa chọn. Tuy nhiên, đây vẫn là giống cá còn khá mới ở địa phương nên áp lực không nhỏ, nhất là khi cả hai đều là người “tay ngang”.

“
Lúc đầu cũng lo vì mình chưa từng làm thủy sản, lại nuôi giống mới, vốn bỏ ra lớn nên áp lực nhiều lắm. Có những kiến thức tưởng đơn giản nhưng vào thực tế mới thấy không dễ, phải học từ đầu. Anh Nhơn chia sẻ 

Ước tính sản lượng lên đến 70 tấn/vụ. Ảnh: T.P

Ngày bắt tay vào cải tạo khu trang trại, họ gần như phải làm lại từ đầu. Ao hồ được nạo vét, gia cố bờ, hệ thống cấp - thoát nước được đầu tư lại, cùng với chi phí con giống, thức ăn, tổng vốn ban đầu khoảng 2 tỷ đồng. Để công việc vận hành thuận lợi, hai anh em phân công khá rõ ràng: Một người bám ao, theo dõi kỹ thuật, nguồn nước; người còn lại phụ trách quản lý, kết nối đầu ra. Có thời điểm cá phát triển chậm, chi phí tăng cao, áp lực đè nặng, nhưng cả hai vẫn chọn cách ngồi lại bàn bạc để cùng tháo gỡ.

Mở hướng làm ăn mới trên vùng đất trũng 

Cá rô đầu nhím khi xuất bán có thể đạt trọng lượng 4-5 con/kg. Ảnh: H.T

Nuôi cá rô đầu nhím không quá khó nhưng cũng chẳng thể làm theo kiểu “trông trời, trông đất”. Điều khiến hai chủ trang trại đau đầu nhất hiện nay là thời tiết thất thường, chi phí thức ăn tăng cao và việc duy trì môi trường nước ổn định. Từ thực tế ấy, anh Nhơn và anh Nhân buộc phải điều chỉnh quy trình nuôi theo hướng chặt chẽ hơn, đặc biệt là khâu kiểm soát nguồn nước và phòng bệnh cho cá.

Để hạn chế rủi ro, nguồn nước từ kênh Nhà Lê được đưa vào hệ thống ao lắng lọc trước khi cấp vào ao nuôi nhằm chủ động thay nước, hạn chế dịch bệnh. Lợi thế diện tích rộng cũng giúp trang trại chia thành nhiều ao theo từng giai đoạn phát triển của cá để dễ quản lý, đồng thời nuôi gối vụ nhằm giảm áp lực đầu ra. Theo kinh nghiệm của chủ mô hình, cá giống có giá khoảng 1.000 đồng/con, sau hơn 3 tháng nuôi có thể xuất bán; nếu duy trì nguồn nước ổn định, định kỳ bón vôi phòng bệnh thì tỷ lệ sống đạt trên 70%. 

Cá được thương lái từ các tỉnh phía Bắc vào thu mua. Ảnh: T.P

Sau hơn 3 tháng thả nuôi, những mẻ cá đầu tiên đã bắt đầu lên bờ. Cá đạt trọng lượng trung bình 4 - 5 con/kg, sản lượng mỗi lứa khoảng 70 tấn thương phẩm. Tại thời điểm này, cá loại 1 được thương lái phía Bắc thu mua khoảng 40.000 đồng/kg. Dù giá cả còn phụ thuộc thị trường nhưng bước đầu mô hình đã mang lại nguồn thu khả quan, tạo việc làm thường xuyên cho 4 lao động địa phương.

Có mặt tại trang trại vào ngày thu hoạch, dễ cảm nhận niềm vui hiện rõ trên gương mặt những người chủ trẻ khi từng xe hàng nối đuôi vào cân cá. Sau những tháng ngày thấp thỏm vì giống mới, vốn lớn, áp lực đầu ra, khoảnh khắc nhìn cá đầy khoang thuyền có lẽ là phần thưởng xứng đáng nhất với họ.

Đánh giá về mô hình, ông Nguyễn Viết Hùng - Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh cho rằng cá rô đầu nhím có nhiều ưu điểm khi thừa hưởng đặc tính tốt giữa cá rô đồng và cá rô đầu vuông, tốc độ sinh trưởng nhanh, chất lượng thịt thơm ngon, được thị trường ưa chuộng. Theo ông Hùng, cùng với mở rộng quy mô, cần tăng cường kết nối đầu ra, hỗ trợ kỹ thuật, vốn vay để mô hình phát triển bền vững. 

Nuôi cá rô thương phẩm đang là hướng đi mới cho vùng trũng nhưng việc thiếu liên kết đang đặt ra bài toán về đầu ra bền vững. Ảnh: H.T

Từ vùng ao từng bị bỏ hoang, nay những chuyến xe lạnh nối nhau vào thu mua cá, với anh Nhơn và anh Nhân, hành trình ấy không chỉ đổi thay một vùng đất trũng mà còn là câu chuyện về những người trẻ dám trở về quê, bắt đầu từ những cơ hội mới.