Mỹ gia hạn ngừng bắn với Iran vào phút chót: Vùng Vịnh "nín thở" chờ nhượng bộ

Binh sĩ gác tại khu vực "Vùng Đỏ" ở thủ đô Islamabad (Pakistan) ngày 21/4. An ninh được thắt chặt tối đa trước thềm cuộc đàm phán hòa bình Mỹ - Iran. Ảnh: AFP

Hôm 21/4(giờ địa phương), ngay trước thời điểm lệnh ngừng bắn dự kiến kết thúc, Tổng thống Donald Trump thông báo sẽ lùi thời hạn nối lại các hoạt động quân sự. Ông Trump cho biết quyết định này được đưa ra theo đề nghị từ Pakistan - quốc gia đang đóng vai trò trung gian hòa giải, nhằm tạo thêm thời gian để giới lãnh đạo Iran đệ trình một đề xuất hòa bình toàn diện.

Trên mạng xã hội, ông chủ Nhà Trắng nhấn mạnh: "Tôi đã chỉ thị cho quân đội tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa, nhưng trong mọi khía cạnh khác, chúng ta vẫn trong tư thế sẵn sàng và sẽ kéo dài Lệnh ngừng bắn cho đến khi đề xuất của họ (Iran) được đệ trình".

Quyết định này đánh dấu một bước ngoặt, bởi trước đó giới chức Washington từng cảnh báo sẽ nối lại các cuộc ném bom ngay khi thỏa thuận hết hạn. Việc gia hạn lệnh ngừng bắn lập tức tác động tích cực đến thị trường tài chính toàn cầu, giúp chứng khoán tăng điểm trong phiên giao dịch cùng ngày nhờ hy vọng về một lối thoát ngoại giao.

Tuy nhiên, tiến trình đàm phán vẫn đối mặt với nhiều trở ngại. Một quan chức Nhà Trắng xác nhận Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance đã hủy chuyến bay tới Pakistan theo kế hoạch ban đầu, nhằm chờ đợi động thái chính thức từ Tehran. Mọi thông tin về các cuộc gặp trực tiếp sẽ được Nhà Trắng cập nhật sau.

Tại Islamabad, Pakistan, nơi dự kiến diễn ra vòng đàm phán thứ hai, an ninh đang được thắt chặt ở mức tối đa. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã gửi lời cảm ơn Tổng thống Mỹ trên nền tảng X (Twitter), đồng thời bày tỏ kỳ vọng: "Tôi chân thành hy vọng cả hai bên sẽ tiếp tục tuân thủ lệnh ngừng bắn và tiến tới ký kết một 'Thỏa thuận Hòa bình' toàn diện... nhằm chấm dứt vĩnh viễn cuộc xung đột".

Bất chấp những nỗ lực ngoại giao, căng thẳng thực địa không hề hạ nhiệt. Kể từ vòng đàm phán đầu tiên, Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa các cảng của Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng việc đóng cửa eo biển chiến lược Hormuz. Gần đây nhất, Lầu Năm Góc xác nhận lực lượng Mỹ đã đánh chặn và khám xét một "tàu vô quốc tịch bị trừng phạt" có liên hệ với các hoạt động hỗ trợ Iran.

Phương tiện qua lại dưới lá quốc kỳ Iran khổng lồ treo trước nhà thờ Hồi giáo Imam Sadiq tại Quảng trường Palestine (thủ đô Tehran) ngày 19/4. Ảnh: AFP

Phía Iran cũng đưa ra những cảnh báo đanh thép. Trích dẫn lời Tư lệnh lực lượng hàng không vũ trụ thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), ông Majid Mousavi, hãng tin Fars cho biết Tehran sẵn sàng nhắm mục tiêu vào các cơ sở dầu mỏ của các quốc gia láng giềng vùng Vịnh nếu lãnh thổ của họ bị sử dụng làm bàn đạp tấn công Iran.

"Các nước láng giềng phía nam nên biết rằng, nếu địa lý và cơ sở vật chất của họ phục vụ cho kẻ thù tấn công Iran, họ nên nói lời tạm biệt với việc sản xuất dầu mỏ ở Trung Đông", ông Mousavi tuyên bố.

Xung đột kéo dài cùng các lệnh trừng phạt đang vắt kiệt sức chịu đựng của người dân. Tại Tehran, nhiều người dân chia sẻ cuộc sống của họ ngày càng trở nên túng quẫn dù tiếng súng tạm ngưng. Theo các chuyên gia phân tích, lập trường công khai có phần không nhượng bộ của Iran hiện tại thực chất là một chiến thuật nhằm gia tăng sức ép lên Washington.

Nhà nghiên cứu Daniel Byman từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) nhận định: "Cuộc đối đầu hiện tại giữa Mỹ và Iran không còn là sự va chạm về sức mạnh quân sự, mà là một cuộc đấu trí về sức bền chính trị và đòn bẩy đàm phán".