• Tweet

Điều đáng nói là tất đồng bào ở đây là người dân tộc, gồm đồng bào Khơ Mú, Khơ Đu và Thái. Đời sống và sinh hoạt của bà con gặp rất nhiều khó khăn. Tỷ lệ hộ nghèo cao nhất của cả nước chiếm 89,63%, thu nhập bình quân 6 triệu đồng/ người/năm.

Từ năm 2007 đến nay, đồng bào đã nơi chôn rau cắt rốn để nhường lại nhà cửa vườn tược cho nhà nước xây dựng lên một nhà máy thủy điện vào loại nhất nhì ở khu vực miền Trung có công suất 320MKV góp phần đáng kể cho nguồn điện quốc gia.

Việc bồi thường tái định cư cho đồng bào Tương Dương về sống ở huyện Thanh Chương theo đánh giá chung bước đầu thực hiện tốt. Hạ tầng cơ sở, đường giao thông thuận lợi, điện nước đáp ứng đầy đủ đảm bảo 100% dân có điện. Trường học, văn phòng ủy ban, nhà văn hóa thôn bản khang trang, đại đa số nhà ở của các hộ gia đình đảm bảo. Quỹ đất sản xuất chia cho dân bình quân 2500 đến 3000m2/ khẩu. Trong đó, diện tích lúa nước BQLDA Thủy điện 2 đã khai hoang bàn giao khoảng 50 ha, diện tích tự khai hoang  của dân khoảng 70 ha, còn lại là đất màu đồi.  Công tác chuẩn bị tái định cư và lựa chọn địa điểm tái định cư của chủ đầu tư làm tốt, chính sách tạm thời cơ bản được dân ủng hộ, điều kiện sản xuất không quá khó khăn như một số khu vực tái định cư của một số công trình khác.

Vậy nhưng, dư luận đặt câu hỏi: Tại sao đời sống của đồng bào ở đây lại nghèo, lại khó khăn? Một số gia đình phải bán nhà, phải quay lại nơi ở cũ để làm ăn sinh sống.  Thực trạng này, cần phải được nhìn thẳng vào những vấn đề tồn tại của từ 2 phía.

Thứ nhất: Do trình độ dân trí của đồng bào dân tộc còn thấp, các hủ tục còn lạc hậu, trình độ sản xuất thâm canh lạc hậu chưa thích nghi với nơi ở mới, hầu hết bà con có tư tưởng trông chờ vào sự hỗ trợ của nhà nước, thiếu chịu khó chịu khổ trong tăng gia sản xuất, chưa thay đổi được tập tục cũ.

Thứ hai: Do chính sách tái định cư chưa rõ ràng, một số cam kết giữa dân và chính quyền địa phương chưa xong, như: còn thiếu đất cho dân, một số công trình xây dựng xuống cấp, nhà ở xây dựng cho dân có một số bị sập mái, đường giao thông còn thiếu. Một số cầu tràn dân đi lại còn gặp khó khăn trong mùa mưa bão. Đặc biệt là sự gắn kết phối hợp giữa chủ đầu tư và các cấp chính quyền cơ sở, các ban ngành của tỉnh chưa cao, phương án sản xuất lâu dài của dân chưa được quan tâm đúng mức. Đội ngũ cán bộ cơ sở từ xã xuống bản còn yếu, các ngành chuyên môn không chú trọng đi sâu đi sát dân, chưa cầm tay chỉ việc cụ thể, chưa truyền đạt kinh nghiệm khoa học kỹ thuật việc khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư cho dân, chưa có những đề án hay ổn định sản xuất gắn với chương trình nông thôn mới.

Để cải thiện được cuộc sống lâu dài, giảm nghèo bớt khó khăn, phát triển bền vững cho đồng bào tái định cư dự án thủy điện Bản Vẽ nói riêng và một số vùng tái định cư khác, như ông Hồ Xuân Hùng, cố vấn Ban chỉ đạo  trung ương về CTMTQG xây dựng nông thôn mới trong lần làm việc mới đây với UBND tỉnh đã phát biểu là : "Dân là của Đảng, của chính quyền, không thể là dân của doanh nghiệp được". Lâu nay, cứ nói đến những tồn tại bất cập của khu tái định cư, thường chỉ qui trách nhiệm cho một phía đó là Ban quản lý thuỷ điện 2 mà chưa quan tâm đến trách nhiệm của cả hệ thống chính trị của địa phương.

Vì vậy, bài toán hậu tái định cư của thủy điện Bản Vẽ sẽ không có lời giải khi không có sự vào cuộc của chính quyền điạ phương các cấp và trực tiếp là Sở NN&PTNT Nghệ An.

(Công Dân)