Bảo tồn đàn voi rừng ở Nghệ An
Bản Cao Vều xã Phúc Sơn, huyện Anh Sơn là một trong các địa điểm thường xuyên xuất hiện đàn voi rừng ở khu vực Đông Nam VQG Pù Mát. Ông Lương Văn Kim cho biết, trước đây, hoạt động của đàn voi này không ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống của bà con. Tuy nhiên, thời gian gần đây xung đột giữa voi và người gia tăng. Rạng sáng ngày 6/3, đàn voi rừng gồm 6 cá thể, trong đó có 2 voi con xuất hiện và quần thảo suốt 23 giờ đồng hồ, tàn phá các diện tích mía sắp đến kỳ thu hoạch. Đây là lần thứ 2 đàn voi xuất hiện tại đây kể từ đầu năm đến nay. Các biện pháp xua đuổi đàn voi theo cách truyền thống vẫn không hiệu quả. Ông Lương Văn Kim – Bản Cao Vều 3 – Phúc Sơn – Anh Sơn cho biết: “Khu vực này mỗi năm đàn voi ra từ 1 – 2 lần. Nó tàn phá nhà cửa, hoa màu và nhiều cây trồng khác của bà tui. Hiện nay, bà tui cũng chỉ biết áp dụng các biện pháp truyền thống như đốt lửa, đánh trống cũng không biết làm răng nữa”
Đàn voi rừng tàn phá ruộng mía tại bản Cao Vều ngày 6- 3. (Ảnh Quang Dũng)
Khu vực Cao Vều của huyện Anh Sơn trước đây là những cánh rừng tre nứa và chuối tự nhiên – nguồn thức ăn chính của voi rừng. Hai năm trở lại đây, 4000 ha rừng ở đây được đưa vào quy hoạch trồng cây cao su. Sinh cảnh và môi trường sống bị thu hẹp, nguồn thức ăn ngày một khan hiếm đang dần thay đổi tập tính của voi rừng. Hoạt động của đàn voi không theo quy luật và ngày càng trở nên hung dữ, tấn công con người. Chưa kể các địa bàn khác, ở nhiều năm trước, năm 2011, Cao Vều đã có 2 người dân bị voi rừng quật chết. Tính từ năm 1995 đến nay, đã có 9 con voi (trong đó 8 con voi đực, 1 con cái) bị bắn, sát hại bằng mìn hoặc bị giết để lấy ngà. Xung đột giữa người dân sống ven VQG Pù Mát với đàn voi rừng đang trở nên khó kiểm soát. Ông Phan Đức Thế - Kiểm lâm viên phụ trách địa bàn – Hạt kiểm lâm Anh Sơn cho biết thêm “Người dân cũng đã làm đơn thư đề nghị di dời đàn voi. Tuy nhiên, hiện nay chưa có biện pháp nào khả thi. Chúng tôi đã tuyên truyền rất nhiều nhưng sợ người dân bức xúc sẽ tìm mọi biện pháp để tiêu diệt đàn voi. Nguy cơ voi rừng suy giảm là rất rõ”
Người dân Cao Vều bất lực nhìn voi tàn phá ruộng mía. (Ảnh Quang Dũng)
Trước sự suy giảm về số lượng cũng như gia tăng xung đột với con người, Vườn quốc gia Pù Mát xây dựng dự án “Bảo tồn voi tại Nghệ An giai đoạn 2013 – 2020” và được tỉnh Nghệ An phê duyệt. Kinh phí thực hiện dự án trong hai năm 2014 - 2015 là 30 tỉ đồng. Cuối tháng 5/2013, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án “Tổng thể bảo tồn voi Việt Nam giai đoạn 2013 – 2020” với mục tiêu bảo tồn, phát triển bền vững những quần thể voi hoang dã và voi nhà hiện có ở Việt Nam. Ông Võ Công Anh Tuấn – Phó trưởng phòng Khoa học – VQG Pù Mát cho hay :“Trong đề án này sẽ quy hoạch thành vùng hoạt động sống riêng của voi rừng. Trồng các loại cây rừng là thức ăn ưa thích của voi vào sâu trong VQG Pù Mát. Đào các hệ thống hào ngăn cách giữa vùng voi hoạt động và các khu dân cư”
Kinh phí thực hiện dự án trong hai năm 2014 - 2015 tại Nghệ An là 30 tỉ đồng, tuy nhiên đến nay đề án cũng chỉ mới nhận được 300 triệu đồng do UBND tỉnh cấp, tương đương 1% kinh phí cần thiết. Như vậy, vấn đề khó khăn nhất hiện nay chính là tiền giành cho triển khai đề án. Trong khi chờ đợi nguồn ngân sách được cấp thì cuộc sống người dân ở các vùng ven của VQG Pù Mát đang bị đe dọa còn số lượng và môi trường sống của đàn voi rừng thì đang trở nên nguy cấp./.
(Thái Dương )
