Loại gia vị được ví như ‘vàng đen’ của Việt Nam

Một số người chia sẻ thông tin dùng hạt tiêu hằng ngày giúp giảm cân, hỗ trợ chuyển hóa mỡ. Xin chuyên gia tư vấn công dụng của loại hạt này với sức khỏe và ai nên tránh dùng. Việc giảm cân như trên có đúng không? Tôi xin cảm ơn! (Bùi Thu Hằng - Hà Nội).

Lương y đa khoa Bùi Đắc Sáng (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Hội Đông y Hà Nội) tư vấn:
Hạt tiêu không chỉ là loại gia vị quen thuộc trong bữa ăn của người Việt mà còn là một dược liệu quý, có nhiều công dụng trị bệnh. Tại Việt Nam, hạt tiêu được ngành nông nghiệp coi như "vàng đen" vì có giá trị lớn

Trong Đông y, hạt tiêu được xếp vào nhóm “toàn năng” vừa hỗ trợ tiêu hóa, giảm đau vừa kháng khuẩn, sát trùng và cải thiện nhiều chứng bệnh do hàn lạnh.

Hạt tiêu (hồ tiêu, cổ nguyệt) có tên khoa học Piper nigri L., thuộc họ Piperaceae. Cây cho hai loại dược liệu chính: hắc hồ tiêu là loại quả chưa chín hẳn, phơi khô; bạch hồ tiêu là quả chín, phơi khô rồi bỏ lớp vỏ ngoài.

Trong hạt tiêu có tinh dầu (khoảng 1,5-2,2%) tập trung ở vỏ quả cho nên hồ tiêu sọ ít tinh dầu hơn. Loại tinh dầu gồm các hydrocacbua như phelandren, cađinen, cariophilen và một ít hợp chất có oxy.

Trong hạt tiêu có chứa hai alkaloid là piperin và chavixin. Loại gia vị này còn chứa 8% chất béo, 36% tinh bột và 4,5% độ tro. 

Hạt tiêu có nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe. Ảnh: VITIC

Hạt tiêu có vị cay, tính nóng, quy vào 4 kinh tỳ - vị - phế - đại tràng. Dược liệu này thường được dùng để điều trị các chứng lạnh bụng, nôn ói, thổ tả, tiêu chảy, phong thấp, viêm khớp, tay chân lạnh, đau bụng, buồn nôn…

Hạt tiêu còn có tác dụng kích thích tiêu hóa, giảm đau, sát trùng, tiêu ký sinh trùng và gây hắt hơi. Tuy nhiên, mọi bài thuốc từ tiêu đều cần dùng đúng liều và đúng bệnh lý.

Nhiều nghiên cứu cho thấy hoạt chất piperin trong hạt tiêu giúp tăng hấp thu dưỡng chất ở ruột non. Hạt tiêu còn giảm tình trạng đầy bụng, ăn lâu tiêu, táo bón, tăng nhu động ruột, cải thiện chướng hơi. Vì lý do này, loại hạt này được ví là gia vị vàng cho cơ quan tiêu hóa.

Ngoài ra, hạt tiêu còn hỗ trợ giảm cân nhờ các chất ở vỏ tiêu có khả năng đốt cháy calo, đào thải độc tố. Nhiều nghiên cứu cho thấy hạt tiêu đen có thể giúp kiểm soát cảm giác thèm ăn, từ đó giảm lượng calo tiêu thụ hằng ngày​. Bạn có thể rắc hạt tiêu đen lên salad, súp, trứng hoặc món xào để tận dụng lợi ích của nó. Nhờ tính kháng khuẩn mạnh, loại hạt này có thể cải thiện tâm trạng và giảm căng thẳng.

Lưu ý khi sử dụng hạt tiêu
- Hạt tiêu tốt nhưng có tính nóng nên người thể nhiệt, táo bón, trĩ không dùng nhiều.

- Dùng lượng nhỏ hạt tiêu trong nấu ăn giúp tiêu hóa tốt nhưng lạm dụng có thể gây kích ứng dạ dày, xung huyết niêm mạc, thậm chí gây sốt, viêm đường tiểu, tiểu ra máu. Phụ nữ mang thai và nuôi con bú nên hạn chế sử dụng loại gia vị này.

- Bạn nên bảo quản hạt tiêu khô mát, đóng kín lọ, tránh ẩm mốc. Nếu tiêu đổi màu hoặc có mùi lạ, cần bỏ ngay vì dễ sinh độc tố gây hại sức khỏe.