Hiểm họa cho sức khỏe từ chất tạo ngọt "kiêng đường"

Một nghiên cứu mới cho thấy chất này có thể làm suy yếu các tế bào mạch máu não, làm tăng mức độ căng thẳng oxy hóa và cản trở khả năng phân hủy cục máu đông của cơ thể. Những thay đổi này có thể tạo ra các điều kiện làm tăng nguy cơ đột quỵ, ngay cả ở mức tiêu thụ thông thường.

Từ kem ít tinh bột (low-carb), thanh protein keto cho đến nước ngọt "không đường", erythritol đã trở thành thành phần quen thuộc trong rất nhiều loại thực phẩm hiện đại. Tuy nhiên, nghiên cứu mới từ Đại học Colorado Boulder (Mỹ), vừa được công bố trên tạp chí Journal of Applied Physiology, đã chỉ ra những tác động tiêu cực đáng lo ngại của chất tạo ngọt này đối với não bộ.

Giáo sư Christopher DeSouza, tác giả cấp cao của nghiên cứu, cho biết: "Nghiên cứu của chúng tôi bổ sung thêm vào các bằng chứng cho thấy các chất tạo ngọt không chứa chất dinh dưỡng, vốn thường được cho là an toàn, có thể mang lại những hậu quả tiêu cực cho sức khỏe".

Được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) chấp thuận vào năm 2001, erythritol là một loại rượu đường thường được sản xuất bằng cách lên men ngô. Với đặc tính gần như không chứa calo, mang lại độ ngọt bằng khoảng 80% so với đường thông thường và ít ảnh hưởng đến lượng insulin, chất này rất được những người muốn giảm cân, kiểm soát đường huyết hoặc giảm lượng carbohydrate ưa chuộng.

Dù vậy, giới khoa học ngày càng đặt nhiều dấu hỏi về độ an toàn của nó. Một nghiên cứu lớn trước đây trên 4.000 người tại Mỹ và châu Âu đã phát hiện ra rằng, những người có nồng độ erythritol trong máu cao hơn có khả năng bị nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ cao hơn nhiều trong vòng 3 năm.

Để tìm hiểu nguyên nhân sâu xa của rủi ro này, Giáo sư DeSouza và nghiên cứu sinh Auburn Berry đã tiến hành một thí nghiệm trên tế bào. Họ để các tế bào lót bên trong mạch máu não của người tiếp xúc với lượng erythritol tương đương với một ly đồ uống không đường thông thường trong vòng 3 giờ.

Kết quả cho thấy hàng loạt sự thay đổi bất lợi. Các tế bào sản xuất ít oxit nitric hơn (chất giúp mạch máu thư giãn và mở rộng), đồng thời tạo ra nhiều endothelin-1 hơn (chất làm co thắt mạch máu). Khi tiếp xúc với thrombin - một chất thúc đẩy quá trình đông máu, các tế bào này bị giảm khả năng sản xuất t-PA, một hợp chất tự nhiên giúp phân hủy cục máu đông. Ngoài ra, các tế bào được xử lý bằng erythritol cũng tạo ra mức độ cao hơn của các loại oxy phản ứng (ROS) hay còn gọi là "gốc tự do", vốn có thể gây tổn thương tế bào, đẩy nhanh quá trình lão hóa và kích hoạt tình trạng viêm.

Giải thích về mối liên hệ với nguy cơ đột quỵ, Berry nói: "Nhìn chung, nếu các mạch máu của bạn bị co thắt nhiều hơn và khả năng phân hủy cục máu đông bị suy giảm, nguy cơ đột quỵ của bạn sẽ tăng lên. Nghiên cứu của chúng tôi không chỉ chứng minh điều đó, mà còn cho thấy cách erythritol có khả năng làm tăng nguy cơ đột quỵ".

Giáo sư DeSouza lưu ý thêm rằng nghiên cứu mới chỉ sử dụng một lượng tương đương một khẩu phần erythritol. Do đó, những người tiêu thụ nhiều khẩu phần mỗi ngày có thể phải đối mặt với những tác động lớn hơn nhiều.

Mặc dù các phát hiện này mới được thực hiện trong phòng thí nghiệm trên tế bào, không phải trên cơ thể người, và cần thêm nhiều nghiên cứu thực tế để xác nhận, các nhà khoa học vẫn khuyến cáo người tiêu dùng nên chú ý hơn đến nhãn thành phần và cẩn trọng với "erythritol" hoặc "rượu đường".