Đại hội đồng Liên hợp quốc xem xét dự thảo nghị quyết lịch sử về biến đổi khí hậu

Một người đàn ông uống nước để giải nhiệt giữa thời tiết nắng nóng oi bức tại Thủ đô Tegucigalpa, Honduras ngày 12/5. Ảnh: AFP

Khởi nguồn từ chiến dịch do quốc đảo Vanuatu khởi xướng, năm ngoái, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) đã ra phán quyết lịch sử khẳng định các nước có nghĩa vụ pháp lý trong việc giải quyết khủng hoảng khí hậu. Dựa trên cơ sở này, dự thảo nghị quyết mới được đệ trình nhằm kêu gọi các quốc gia tuân thủ trách nhiệm. Bộ trưởng Khí hậu Vanuatu Ralph Regenvanu nhấn mạnh, với những nước dễ bị tổn thương, đây không chỉ là vấn đề sinh tồn mà còn là phép thử cho tinh thần đoàn kết của chủ nghĩa đa phương.

Để có thể đưa ra thảo luận, văn kiện đã phải trải qua nhiều vòng đàm phán căng thẳng. Đáng chú ý, đề xuất thành lập "Sổ đăng ký thiệt hại quốc tế" nhằm thống kê tổn thất do biến đổi khí hậu đã bị loại bỏ hoàn toàn. Theo các nguồn tin ngoại giao, ý tưởng này vấp phải sự phản đối gay gắt từ Mỹ, Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU) và nhiều quốc gia khai thác dầu mỏ do lo ngại nguy cơ phải bồi thường.

Tuy vậy, dự thảo hiện tại vẫn giữ lại những điểm cốt lõi. Văn kiện tái khẳng định mục tiêu giới hạn mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở 1,5 độ C và thúc đẩy quá trình chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch theo đúng tinh thần của Hội nghị COP28.

Nhằm xoa dịu sự phản đối, Bộ trưởng Regenvanu khẳng định văn kiện không tạo ra nghĩa vụ pháp lý mới hay quy kết trách nhiệm cho bất kỳ quốc gia nào. Dù vậy, giới ngoại giao dự báo dự thảo khó đạt được sự đồng thuận tuyệt đối và có thể phải tiến hành bỏ phiếu.

Bất chấp những rào cản chính trị, giới chuyên gia pháp lý môi trường đánh giá đây vẫn là một văn kiện mạnh mẽ, thể hiện sự kiên trì bền bỉ. Các nhà hoạt động kỳ vọng cơ chế bồi thường thiệt hại sẽ sớm được đưa trở lại chương trình nghị sự thông qua các báo cáo trong tương lai của người đứng đầu Liên hợp quốc.