Nghệ An: Tiến độ cấp 'sổ đỏ' tồn đọng vẫn... chậm

Trên 9.400 hồ sơ tồn đọng

Thực hiện Kế hoạch số 965/KH-UBND của UBND tỉnh, đến thời điểm này, hầu hết các địa phương, nhất là các xã, phường có hồ sơ sử dụng đất chưa kê khai, chưa cấp giấy chứng nhận QSD đất lần đầu vì vướng mắc (hồ sơ tồn đọng) đã thành lập Ban chỉ đạo và tổ giúp việc kèm theo quy chế hoạt động.

Trên cơ sở đó, các xã, phường tổ chức tuyên truyền và thông báo cho người dân về từng trường hợp tồn đọng theo Luật Đất đai năm 2024 để người dân kê khai đăng ký và đề xuất cấp giấy chứng nhận QSD đất lần đầu theo quy định.

Nhiều nhà văn hoá xóm người dân phải đổi đất để đạt chuẩn NTM. Trong ảnh: Nhà văn xóm 2 xã Kim Liên đạt chuẩn NTM kiểu mẫu. Ảnh: Nguyễn Hải

Tam Hợp là một trong những xã có số hồ sơ cấp giấy chứng nhận QSD đất tồn đọng lớn nhất. Hiện xã có 981 trường hợp tồn đọng, trong đó nhóm trường hợp có giấy tờ, quyết định giao đất là 147 trường hợp, nhóm không có giấy tờ là 593 trường hợp, nhóm sử dụng đất có vi phạm, diện tích tăng thêm, nhận tặng của bố mẹ là 170 trường hợp. Sau khi được xã tuyên truyền vận động, có 177 hồ sơ đã đăng ký gửi đến Trung tâm Phục vụ hành chính công; xã đã cấp giấy chứng nhận và trả kết quả 88 Giấy chứng nhận QSD đất; số hồ sơ chưa xử lý 73; trả 16 hồ sơ liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính, nguồn gốc kê khai không đúng.

Trong khi đó, xã Quỳnh Phú, theo thống kê, đến nay, còn 378 trường hợp tồn đọng chưa hoàn thành việc đăng ký cấp Giấy chứng nhận QSD đất. Trong đó 6 trường hợp có giấy tờ theo điều 137 Luật Đất đai năm 2024; 102 trường hợp không có giấy tờ theo điều 138; 99 trường hợp sử dụng đất có vi phạm Luật Đất đai trước ngày 01/7/2014; 171 trường hợp giao đất không đúng thẩm quyền. Sau rà soát, xã đã cấp Giấy chứng nhận QSD đất cho 47 trường hợp. 

Công chức Văn phòng đất chi nhánh Diễn Châu trao đổi về xử lý hồ sơ cấp đất tồn đọng. Ảnh CSCC

Ngoài các xã trên, qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, tại các xã có các nông, lâm trường đứng chân như Con Cuông, Tân An, Tân Phú hay Quỳ Hợp, Nghĩa Hưng… mỗi xã có từ hàng chục đến hàng trăm hồ sơ cấp giấy chứng nhận QSD tồn đọng. Nguyên nhân là bởi, trước đây, các nông, lâm trường cấp đất cho các hộ và nông trường viên xây dựng nhà ở và sản xuất. Nay các hộ muốn cấp giấy chứng nhận QSD đất nhưng thực tế là đất của nông lâm trường. Để cấp được giấy chứng nhận QSD đất, các nông, lâm trường phải tổ chức đo đạc, bàn giao đất về cho địa phương thì mới có cơ sở cấp giấy chứng nhận QSD đất cho người dân.

Tại buổi đối thoại trực tuyến với các xã, phường về các vướng mắc trong áp dụng Luật Đất đai năm 2024, do UBND tỉnh tổ chức sáng 22/5, ông Phạm Văn Toàn - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Sau gần 6 tháng chỉ đạo rà soát, sơ bộ toàn tỉnh còn 9.409 hồ sơ cấp giấy chứng nhận QSD đất thuộc diện tồn đọng, trong đó có 406 trường hợp được xác định cấp trái thẩm quyền đang trong diện xử lý theo Kế hoạch 965/KH-UBND. Hiện nay, một số xã đã cấp được giấy chứng nhận QSD đất đủ điều kiện cho hàng trăm hộ dân. 

Người dân xã Hải Châu làm thủ tục hành chính đất đai tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã. Ảnh: Nguyễn Hải

Về lý do chưa thể xử lý, cấp giấy chứng nhận QSD đất cho các trường hợp trên thì khá nhiều. Có trường hợp đất được cấp giấy chứng nhận QSD đất đồng loạt trước đây (bìa đỏ) dù ghi hạn mức đất ở 200 m2 trong tổng số diện tích hàng ngàn m2 nhưng không ghi rõ vị trí đất ở chỗ nào nên khó khăn trong cấp lại.

Bên cạnh đó, nhiều thửa khi đo đạc lại diện tích thực tế tăng so với ghi trong bìa nên để cấp đổi sang giấy chứng nhận QSD đất theo mẫu mới thì phải xác minh mất nhiều thời gian. Đây là lý do nhiều hộ dân phản ánh, bức xúc thời gian qua.

Kế hoạch 965/KH-UBND đặt mục tiêu rà soát, thống kê, phân loại các trường hợp đang sử dụng đất, chưa cấp giấy chứng nhận QSD đất trên phạm vi toàn tỉnh hoàn thành trước 30/6/2026. Bên cạnh đó, hoàn thành đăng ký đất đai lần đầu, cấp giấy chứng nhận QSD đất đối với trường hợp tồn đọng đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận QSD đất, hoàn thành trước 31/12/2026.

Những vướng mắc phát sinh từ thực tế

Trao đổi với phóng viên, ông Thái Duy Hùng - Trưởng phòng Quản lý đất đai, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Sau gần 2 năm thực hiện Luật Đất đai 2024 cho thấy, còn nhiều trường hợp do Luật và Nghị định chưa quy định, hướng dẫn cụ thể nên việc cấp giấy chứng nhận QSD đất lần đầu cũng như cấp đổi giấy chứng nhận QSD đất còn gặp khó.

Bên cạnh đó, giai đoạn 2020-2024, đẩy mạnh phong trào xây dựng Nông thôn mới (NTM), để các nhà văn hoá thôn xóm, chợ hoặc trường, trạm đạt chuẩn về diện tích theo tiêu chí NTM, một số xã vận động người dân ở gần nhà văn hoá hoặc chợ đổi đất để xã mở rộng diện tích; bù lại, xã sẽ bố trí cho hộ nhường đất ở vị trí khác. Tuy nhiên, do thủ tục pháp lý đổi đất khá sơ sài, nhiều trường hợp chưa được thẩm quyền là UBND cấp huyện phê duyệt, nay muốn hoàn tất thủ tục để cấp giấy chứng nhận QSD cho người dân tại thửa đất mới bị vướng vì Luật Đất đai năm 2024 chưa quy định rõ. Các trường hợp trên đang được coi là giao đất trái thẩm quyền và để được cấp giấy chứng nhận QSD đất, người dân phải nộp tiền sử dụng đất nên nhiều hộ không đồng ý.

Ông Trần Viết Phác - Trưởng phòng Kinh tế UBND xã Quỳnh Phú thẳng thắn: Trong khi các trường hợp lấn chiếm đất đai làm tăng diện tích khi cấp đổi giấy chứng nhận QSD đất phải nộp phạt và bổ sung nghĩa vụ tài chính là chấp nhận được, thì các trường hợp đổi đất cho xã làm nhà văn hoá thôn, mở rộng chợ, trạm xá… để xã xây dựng NTM phải có cách xử lý hài hoà hơn. Nếu xác định là trường hợp giao đất trái thẩm quyền thì vừa khó cho chính quyền cơ sở và thiệt thòi cho hộ dân.

Bên cạnh đó là các trường hợp xem xét cấp giấy chứng nhận QSD đất cho các hộ dân ở trên đất của các nông, lâm trường. Trước đây, các nông, lâm trường đã giao khoán hoặc cho nông trường viên làm nhà ở và sử dụng ổn định từ những năm 60, 70 của thế kỷ trước. Nay theo quy hoạch mới, một số khu vực đất của nông, lâm trường ở xã Con Cuông, Tam Hợp, Tân An, Tân Phú... được quy hoạch là khu dân cư. Vì vậy, nhu cầu đăng ký, cập nhật diện tích để cấp giấy chứng nhận QSD là chính đáng.

Ông Vi Đình Quang - Chủ tịch UBND xã Tân Phú kiến nghị: "Các trường hợp người dân đổi đất cho xã làm chợ, làm nhà văn hoá… thời điểm vận động xây dựng NTM là phù hợp với thực tiễn địa phương. Thiếu sót là các xã trước đây chưa chú ý làm thủ tục đổi đất theo quy định. Vì vậy, rất mong UBND tỉnh có phương án giải quyết xử lý phù hợp và đúng quy định".

Chia sẻ với phóng viên, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Yêu cầu đẩy nhanh tiến độ xử lý, cấp giấy chứng nhận QSD đất cho các trường hợp tồn đọng là chính đáng. Tuy nhiên, do Luật Đất đai năm 2024 sắp sửa đổi và kèm theo đó sẽ có các Nghị định chi tiết nên trước mắt, Sở đã hướng dẫn UBND các xã, phường tiếp thu để tuyên truyền, trả lời cho người dân. Hiện tại, Sở đang trình UBND tỉnh xem xét trong quá trình sửa đổi quy định về cấp giấy chứng nhận QSD đất cho các trường hợp tồn đọng trên.