Israel - Hezbollah bất ngờ ngừng bắn, Hormuz hạ nhiệt

Người dân trở về miền Nam Lebanon, bước qua khu chợ lịch sử hoang tàn ở Nabatieh ngày 15/6. Ảnh: AFP

Lệnh ngừng bắn mong manh

Theo AFP, lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah đã có hiệu lực ngay lập tức. Thỏa thuận này đạt được nhờ sự trung gian hòa giải của Mỹ và Qatar sau các cuộc đàm phán với cả Israel và Iran.

Trước khi lệnh ngừng bắn được công bố, khu vực miền Nam Lebanon đã trải qua ngày giao tranh đẫm máu. Chính quyền Lebanon ghi nhận 47 người đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của quân đội Israel. Về phía Tel Aviv, nước này cũng xác nhận 4 binh sĩ tử trận và cho biết đã tấn công hơn 80 mục tiêu của Hezbollah chỉ trong ngày 19/6.

Bầu không khí thực địa vẫn tiềm ẩn nhiều bất trắc. Truyền thông nhà nước Lebanon đưa tin ngay sau khi lệnh ngừng bắn được công bố, Israel vẫn tiến hành một cuộc không kích vào khu vực Jezzine ở miền Nam nước này.

Tuy nhiên, Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter lập tức bác bỏ mạnh mẽ. Trên mạng xã hội, ông khẳng định: "Vào lúc 11h30 sáng nay (19/6), Israel đã đình chỉ mọi chiến dịch tấn công. Những tuyên bố ngược lại từ Hezbollah và Iran là hoàn toàn bịa đặt".

Đại sứ Leiter nhấn mạnh Tel Aviv cam kết tuân thủ lệnh ngừng bắn, nhưng với điều kiện kiên quyết là "Hezbollah phải tôn trọng thỏa thuận và chấm dứt các hành động thù địch".

Trước đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố sẽ buộc lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn phải trả "cái giá rất đắt", trong khi Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben Gvir thậm chí đưa ra những phát ngôn cực đoan về việc tấn công Lebanon. Đáp trả, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi cáo buộc Israel thực chất chỉ muốn duy trì một "cuộc chiến tranh vĩnh viễn".

Đàm phán Mỹ - Iran tạm đình trệ

Chảo lửa Lebanon đã trực tiếp dội "gáo nước lạnh" vào tiến trình hòa bình tổng thể. Vòng đàm phán trực tiếp đầu tiên giữa Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Bagher Ghalibaf dự kiến diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock (Thụy Sĩ) đã chính thức bị hoãn vô thời hạn. Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ xác nhận thông tin hoãn họp nhưng tái khẳng định luôn sẵn sàng hỗ trợ tạo điều kiện cho các cuộc thảo luận.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baqaei, xoa dịu dư luận khi cho biết "không có sự khẩn cấp" để tổ chức cuộc họp ngay lập tức, song kế hoạch vẫn sẽ được tiến hành "trong những ngày tới".

Trong bối cảnh đó, mặt trận ngoại giao chuyển hướng sang kênh đối thoại Mỹ - Lebanon. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Lebanon Joseph Aoun. Ông Aoun nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết là Israel phải chấm dứt tấn công lãnh thổ Lebanon thông qua một lệnh ngừng bắn toàn diện. Đổi lại, Ngoại trưởng Rubio tái khẳng định quan điểm cứng rắn của Washington: Lebanon phải có động thái tước vũ khí của lực lượng Hezbollah nhằm giành lại quyền kiểm soát toàn bộ lãnh thổ.

Hai bên dự kiến sẽ tiếp tục các nỗ lực đàm phán tại vòng thảo luận diễn ra ở Washington từ ngày 23 đến 25/6.

Tín hiệu tích cực tại eo biển Hormuz

Một trong những điểm cốt lõi của thỏa thuận Mỹ - Iran là việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz - huyết mạch vận tải năng lượng toàn cầu.

Dữ liệu từ hãng theo dõi hàng hải AXSMarine công bố hôm 19/6 cho thấy, đã có 25 tàu thương mại đi qua eo biển này ngay trong ngày 18/6 - mức cao nhất kể từ giữa tháng 4.

Đồng thời, quân đội Mỹ xác nhận đã dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, dù các chiến hạm Mỹ "sẽ vẫn duy trì sự hiện diện tại khu vực lân cận".

Về phía Tehran, cơ quan quản lý hàng hải Iran thông báo tất cả các tàu muốn đi qua eo biển Hormuz hiện chỉ cần nộp đơn xin phép trung chuyển "trước 48 giờ".